Qeveria po sillet sikur kriza e fuqisë punëtore në Shqipëri është një problem aritmetik: paga minimale, paga mesatare, përqindje europiane dhe objektiva në letra. Por kjo është një mashtrim i qëllimshëm. Shqiptarët nuk po largohen sepse paga është e ulët. Po largohen sepse ky vend nuk ofron më as drejtësi, as siguri, as dinjitet.
Nëse paga do të ishte problemi, Shqipëria do të zbrazhej gradualisht. Por ajo po zbrazet me shpejtësi alarmante. Po ikin të rinjtë, profesionistët, mjekët, inxhinierët, punëtorët, sipërmarrësit e vegjël. Po ikin jo sepse jashtë paguhen më shumë, por sepse këtu ndihen të pambrojtur.
Në Shqipëri, ligji nuk është garanci, por rrezik. Ligje absurde dhe represive për qytetarin e zakonshëm bashkëjetojnë me pandëshkueshmërinë e plotë të krimit të madh. Një qytetar mund të përballet me burg për një shkelje administrative, ndërsa korrupsioni i nivelit të lartë trajtohet si normalitet politik. Kjo nuk është shtet ligjor, është selektivitet i institucionalizuar.
Policia, e cila duhet të jetë shtylla e rendit dhe sigurisë, në shumë raste perceptohet si pjesë e problemit. Në nivele drejtuese, korrupsioni nuk është përjashtim, por mekanizëm funksionimi. Ka shefa që nuk shihen si zbatues të ligjit, por si faktorë që përfitojnë nga paligjshmëria. Në realitetin që e njeh çdo biznes i ndershëm, ekzistojnë struktura që fitojnë shuma marramendëse nga “mbrojtja” e aktiviteteve kriminale, ndërkohë që shtypin dhe shantazhojnë ata që përpiqen të punojnë brenda ligjit.
Shëndetësia është një tjetër arsye pse njerëzit ikin. Jo sepse duan spitale luksoze, por sepse nuk duan të vdesin nga mungesa e barnave. Spitalet publike janë të varfra, të rrënuara, të pafurnizuara. Sëmundja në Shqipëri nuk është vetëm problem shëndetësor, por katastrofë ekonomike dhe morale.
Në këtë realitet, rritja e pagës minimale është thjesht propagandë. As 50 mijë lekë, as 60% e pagës mesatare europiane nuk e shpëtojnë një shoqëri që nuk beson më te ligji. Paraja nuk zëvendëson drejtësinë. Paga nuk kompenson frikën. Statistikat nuk mbulojnë mungesën e sigurisë.
Prandaj ideja për të importuar punëtorë nga vende të varfra si Pakistani apo Indonezia nuk është zgjidhje ekonomike, por pranim i dështimit shtetëror. Në vend që të rregullojë shtetin për qytetarët e vet, qeveria po kërkon njerëz më të varfër, më të pambrojtur dhe më të heshtur, që të pranojnë kushte që shqiptarët i kanë refuzuar me votën e këmbëve.
Ky nuk është model zhvillimi. Është model zëvendësimi. Një shtet që nuk përmirëson institucionet, por ndërron njerëzit. Një shtet që nuk lufton korrupsionin, por importon durimin.
Shqiptarët nuk po ikin për disa euro më shumë.
Po ikin sepse nuk ndihen qytetarë.
Po ikin sepse ligji nuk funksionon.
Po ikin sepse shteti është bërë barrë, jo mburojë.
Dhe për sa kohë problemi i vërtetë — korrupsioni, mungesa e drejtësisë dhe kapja e institucioneve — nuk preket, asnjë pagë dhe asnjë punëtor i importuar nuk do ta shpëtojë këtë vend nga zbrazja.