Vendimi i kryeministrit për të mos autorizuar kërkesën e SPAK për arrestimin e një anëtareje të qeverisë ka hapur një debat serioz juridik dhe institucional mbi kufijtë e pushtetit politik dhe funksionimin e drejtësisë penale në Shqipëri. Situata aktuale nuk mund të shihet vetëm si një konflikt procedural, por si një moment kritik për balancën mes pushteteve dhe respektimin e parimeve kushtetuese.
Refuzimi i trajtimit të menjëhershëm të kërkesës së SPAK është shoqëruar me sinjale të qarta për ndërhyrje në Kodin e Procedurës Penale. Sipas qëndrimit të shprehur publikisht nga shumica qeverisëse, synohet sanksionimi ligjor i pamundësisë që një anëtar i qeverisë të pezullohet nga detyra me vendim gjykate, me argumentin se pezullimi cenon funksionimin normal të institucionit që ai ose ajo drejton.
Nga pikëpamja juridike, ky arsyetim ngre disa problematika thelbësore. Në një shtet të së drejtës, institucionet nuk identifikohen me individët që i drejtojnë përkohësisht. Funksionet publike janë të delegueshme dhe vazhdimësia institucionale është e garantuar pikërisht për të shmangur varësinë e shtetit nga një person i vetëm. Për këtë arsye, pezullimi i një zyrtari nën hetim konsiderohet në shumë sisteme demokratike si një masë mbrojtëse për institucionin, jo si një paralizim i tij.
Nga ana tjetër, përdorimi i afateve parlamentare për të shtyrë shqyrtimin e kërkesës së organit të akuzës krijon perceptimin e një mekanizmi mbrojtës politik. Djegia e afatit ligjor, që do të sillte rrëzimin automatik të kërkesës, shfaqet si një zgjidhje formale, por me pasoja substanciale për besimin publik te drejtësia dhe te ndarja e pushteteve.
Ndërhyrja e paralajmëruar në Kodin e Procedurës Penale ngre gjithashtu çështjen e barazisë para ligjit. Nëse anëtarët e qeverisë përjashtohen në mënyrë të veçantë nga masat procedurale që zbatohen për çdo funksionar tjetër publik, krijohet një regjim i diferencuar përgjegjësie, i cili bie ndesh me parimin kushtetues të trajtimit të barabartë.
Në këtë kontekst, debati nuk lidhet vetëm me një rast konkret apo me një emër të caktuar. Ai prek drejtpërdrejt standardet e shtetit të së drejtës, raportin mes pushtetit politik dhe drejtësisë, si dhe rolin real të institucioneve të pavarura në hetimin e veprave penale që përfshijnë zyrtarë të lartë.
Zhvillimet e fundit e vendosin sistemin juridik shqiptar përballë një prove të rëndësishme: nëse ligji do të mbetet një instrument i përgjithshëm dhe i barabartë për të gjithë, apo nëse do të përshtatet rast pas rasti për të garantuar mbrojtje politike. Përgjigjja ndaj kësaj dileme do të përcaktojë jo vetëm fatin e një hetimi, por edhe besueshmërinë afatgjatë të reformës në drejtësi.