Erion Braçe zgjodhi sërish rrugën më të lehtë në politikë: të ngrejë gishtin ndaj biznesit, të shpallë armikun e radhës dhe të shesë si kurajë atë që në thelb duket si populizëm i zakonshëm parlamentar. Këtë herë, në shënjestër vuri tregun e hidrokarbureve, duke folur në Kuvend për një shoqatë që sipas tij funksionon si “kartel” dhe duke e çuar retorikën deri te cenimi i sigurisë kombëtare. Deklarata e tij erdhi pasi, në seancë, ai tha se Shqipëria ka çmimin neto më të lartë të hidrokarbureve në rajon dhe kritikoi tonet kërcënuese të furnizuesve për ndërprerje të importit e furnizimit. Pak ditë më parë, importuesit kishin paralajmëruar pezullim të importit dhe shitjes me shumicë, pasi pretendonin se çmimet e vendosura i nxirrnin nën kosto.
Por problemi me Braçen nuk është vetëm ajo që thotë. Problemi është ajo që nuk thotë kurrë.
Kur vjen puna te biznesi, gjuha e tij ndizet menjëherë. Fjalët bëhen të ashpra, tonet dramatike, armiku shpallet publikisht dhe skena politike mbushet me britma morale. Por kur përballë janë hijet e rënda të qeverisë së vet, kur në opinion publik qarkullojnë akuza për afera shumë më të mëdha, për dyshime mbi abuzime marramendëse me paratë publike, për skandale që prekin vetë zemrën e pushtetit, atëherë Braçe papritur humbet zërin. Atje ku duhet guxim i vërtetë, ai bëhet i kujdesshëm. Atje ku duhen emra, përgjegjësi dhe qëndrime të qarta, ai mjaftohet me heshtje.
Kjo është arsyeja pse shpërthimet e tij kundër tregut nuk duken si betejë parimore, por si një teatër i njohur politik: shumë zhurmë kundër sektorit privat, shumë pak guxim përballë oborrit të pushtetit. Është më e lehtë të sulmosh operatorët ekonomikë, sesa të thuash qoftë edhe gjysmë fjale për kolegët e partisë dhe qeverisë që përballen prej kohësh me akuza të rënda në sytë e publikut. Dhe pikërisht aty zbulohet thelbi i kësaj sjelljeje: jo drejtësi, por selektivitet; jo parim, por leverdi politike.
Braçe përpiqet të shfaqet si njeriu i popullit, si deputeti që zemërohet për çmimin e naftës, si zëri që sfidon interesat e mëdha. Por kjo figurë politike është konsumuar. Shqiptarët e dinë mirë se sa i vlefshëm është një zemërim i vonuar, kur vjen vetëm aty ku prodhon duartrokitje dhe jo aty ku ka kosto reale politike. Të sulmosh “kartelin” e naftës mund të tingëllojë bukur në ekran e në rrjete sociale. Por të mbash të njëjtin standard për korrupsionin, klientelizmin dhe dyshimet që rëndojnë mbi njerëzit e pushtetit, kjo do të ishte provë karakteri. Dhe pikërisht atë provë Braçe nuk e jep.
Në vend që të paraqesë një plan serioz për liberalizimin real të tregut, shtimin e konkurrencës, transparencën mbi kostot dhe mekanizmat e furnizimit, ai zgjedh retorikën e vjetër të demonizimit. Fjala “biznes” përdoret si sinonim i fajit. Sipërmarrja trajtohet si armike e popullit. Tregu shihet si fushë ku politika hyn me gjuhë ndëshkuese dhe me instinktin për të gjetur fajtorin e radhës. Është një refleks i vjetër, me erë propagande, që nuk zgjidh asgjë, por ndez emocionin e momentit.
Kjo e bën edhe më ironike figurën e Braçes: ai kërkon të duket si rebel kundër sistemit, ndërsa është një nga produktet më të vjetra të tij. Flet si tribun popullor, por vepron brenda një mekanizmi që di shumë mirë kur duhet të bërtasë dhe kur duhet të heshtë. Dhe sa herë që çmimet rriten, sa herë që zemërimi publik kërkon një zë, ai del në skenë jo për të çarë errësirën, por për ta orientuar zemërimin aty ku i leverdis politikisht.
Në fund, kjo nuk është luftë për qytetarin. Është luftë për protagonizëm. Nuk është betejë kundër padrejtësisë ekonomike. Është përpjekje për të ringjallur profilin e një politikani përmes fjalëve të forta dhe armiqve të gatshëm. Dhe kur një deputet bërtet për “sigurinë kombëtare” ndaj biznesit, por nuk gjen të njëjtin zjarr për skandalet që rëndojnë mbi pushtetin e vet, atëherë problemi nuk është më tregu i naftës. Problemi është hipokrizia politike.
Braçe mund të vazhdojë t’i shpallë luftë biznesit. Mund të flasë për kartelë, arrogancë dhe kërcënime. Por sa kohë që ruan të njëjtën heshtje përballë dyshimeve shumë më të mëdha që prekin qeverinë dhe partinë e tij, çdo fjalë e tij do të tingëllojë jo si revoltë e ndershme, por si populizëm i llogaritur. Dhe shqiptarët, më shumë se sa britma në Kuvend, presin një gjë shumë më të thjeshtë: të njëjtin standard për të gjithë.