Siguria në Kosovë paraqitet si "përgjithësisht e qetë" në versionin e KFOR-it, por vetë misioni paqeruajtës i NATO-s pranon se terreni mbetet i ndjeshëm. Në një takim në Bruksel me ambasadorë të vendeve aleate dhe partnere, komandanti i KFOR-it, gjeneralmajori turk Ozkan Ulutash, paralajmëroi se veçanërisht veriu i Kosovës vazhdon të ketë potencial për tensione të reja.
Çfarë tha komandanti i KFOR-it në Bruksel
Sipas deklarimeve të bëra më 29 prill në Bruksel, Ulutash tha se që nga tetori i vitit 2025 situata e sigurisë në Kosovë ka qenë përgjithësisht e qetë.
Megjithatë, ai theksoi se nuk bëhet fjalë për një gjendje të konsoliduar. Sipas tij, situata mbetet e brishtë dhe rreziku për tensione të reja vazhdon të jetë i pranishëm, sidomos në veri të Kosovës.
Kjo do të thotë se edhe pse nuk është parë një përsëritje e dhunës së vitit 2023, shqetësimet e sigurisë nuk konsiderohen të mbyllura nga vetë misioni i NATO-s.
Pse veriu mbetet pika më e ndjeshme
Veriu i Kosovës ka qenë epiqendra e krizave më të forta të viteve të fundit. Në maj 2023, serbët lokalë kundërshtuan nisjen e punës së kryetarëve shqiptarë në katër komunat veriore, të zgjedhur pasi serbët bojkotuan zgjedhjet lokale.
Përshkallëzimi më i rëndë erdhi në shtator të po atij viti, kur një grup serbësh të armatosur sulmoi Policinë e Kosovës në Banjskë të Zveçanit. Në atë sulm u vra rreshteri Afrim Bunjaku.
Përgjegjësinë për sulmin e mori Millan Radoiçiq, ish-nënkryetar i Listës Serbe. Kosova fajëson Serbinë për sulmin, ndërsa Beogradi vijon ta mohojë çdo përfshirje.
Presion për përgjegjësi dhe mungesë progresi politik
Më herët gjatë këtij viti, shefi i NATO-s Mark Rutte ka deklaruar se ende pret që Serbia të përcaktojë përgjegjësinë për sulmin në Banjskë. Kjo tregon se çështja mbetet ende e hapur në planin politik dhe të sigurisë.
Nga ana tjetër, dialogu mes Kosovës dhe Serbisë, i ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian që prej vitit 2011, vazhdon pa rezultat të qëndrueshëm në terren. Edhe pse gjatë viteve janë arritur një sërë marrëveshjesh, shumë prej tyre nuk janë zbatuar.
Takim në nivel të lartë politik mes Prishtinës dhe Beogradit nuk ka pasur që nga shtatori 2023, pak ditë para sulmit në Banjskë. Ky boshllëk politik e bën edhe më të brishtë terrenin që zyrtarisht përshkruhet si i qetë.
NATO kërkon zgjidhje politike, jo ushtarake
Në deklarimin e tij, Ulutash tha se ekziston nevojë urgjente për një zgjidhje afatgjatë politike. Sipas tij, stabiliteti varet nga zgjedhja e diplomacisë mbi dhunën dhe rruga drejt paqes afatgjatë është politike, jo ushtarake.
KFOR, sipas komandantit të misionit, do të vazhdojë të mbështesë procesin e dialogut të ndërmjetësuar nga BE-ja për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë.
Megjithatë, fakti që vetë komandanti i misionit flet për brishtësi dhe tensione të mundshme tregon se pa një zgjidhje politike të prekshme, stabiliteti në veri mbetet i varur nga ekuilibra të përkohshëm.
Pavarësisht gjuhës zyrtare për një situatë "përgjithësisht të qetë", sinjali që vjen nga KFOR-i është i qartë: veriu i Kosovës mbetet një pikë e hapur rreziku.
Pa përgjegjësi të qarta për episodet e dhunshme dhe pa rikthim real të dialogut politik, paralajmërimet për tensione të reja nuk duken thjesht rutinë diplomatike.