Kryeministri Edi Rama përdori samitin Shqipëri-Izrael për teknologjinë për të ripërsëritur versionin e qeverisë mbi sulmet kibernetike ndaj Shqipërisë, duke ia atribuar ato Iranit dhe duke thënë se ndihma nga Izraeli, SHBA dhe disa vende të Emirateve ishte vendimtare që sistemi të mos shembej. Në të njëjtën dalje, ai e lidhi bashkëpunimin me Izraelin me sigurinë kibernetike, digjitalizimin dhe narrativën politike të qeverisë për shërbimet online.
Samiti u përdor edhe për mesazhe politike për sigurinë
Sipas materialit të publikuar nga aktiviteti, Rama mori pjesë në samitin Shqipëri-Izrael dhe foli për bashkëpunimin mes dy vendeve në teknologji, me fokus te siguria kibernetike dhe ekonomia. Ai e paraqiti teknologjinë si një rrugë për të përshpejtuar zhvillimin e Shqipërisë dhe rajonit.
Në thelb, fjala e kreut të qeverisë nuk u ndal vetëm te inovacioni. Ajo u përdor edhe për të rikthyer në vëmendje versionin zyrtar të qeverisë për sulmet kibernetike, një çështje që prej kohësh shoqërohet me debat për cenueshmërinë reale të infrastrukturës shtetërore digjitale.
Rama: Irani u hakmor pas strehimit të opozitarëve
Sipas deklaratës së Ramës, Shqipëria strehoi disa mijëra iranianë opozitarë jo për arsye politike, por sepse, sipas tij, jetët e tyre ishin në rrezik dhe askush tjetër nuk pranonte t’i ndihmonte. Ai tha se kjo solli hakmarrjen e regjimit iranian ndaj Shqipërisë.
Kryeministri pretendoi se sulmi goditi atë që qeveria kishte ndërtuar ndër vite për ofrimin e shërbimeve publike online, të cilat ai i përshkroi si të shpejta, transparente, pa korrupsion dhe pa tarifa. Kjo mbetet, megjithatë, pjesë e narrativës zyrtare të qeverisë për digjitalizimin, një fushë që ka prodhuar jo pak ankesa publike për mungesë alternativash fizike dhe vështirësi në akses.
Pretendimi për ndihmën nga Izraeli, SHBA dhe Emiratet
Në fjalën e tij, Rama tha se Shqipëria arriti t’u mbijetojë sulmeve kibernetike falë ndihmës nga Izraeli, Shtetet e Bashkuara dhe disa vende nga Emiratet. Ai nuk dha më shumë hollësi në këtë deklarim mbi natyrën konkrete të kësaj ndihme gjatë pjesës së cituar nga aktiviteti.
Po sipas tij, 95% e shërbimeve publike në vend janë bërë online dhe sulmi, sipas versionit të qeverisë, synonte ta kthente administratën pas. Deklarata vjen në një kohë kur siguria kibernetike e institucioneve mbetet një pikë e ndjeshme dhe jo plotësisht e sqaruar publikisht për standardet reale të mbrojtjes dhe përgjegjësitë institucionale.
Mesazhe për marrëdhënien me Izraelin dhe kujtesën historike
Rama përmendi edhe historinë e strehimit të hebrenjve në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore, duke thënë se vendi ynë ishte i vetmi në Europë që kishte më shumë hebrenj pas luftës sesa para saj. Ai e lidhi këtë histori me nevojën, sipas tij, për ta trashëguar si shembull brez pas brezi.
Në të njëjtën linjë, kreu i qeverisë falënderoi pjesëmarrësit izraelitë në samit dhe e paraqiti Izraelin si model të zhvillimit përmes dijes dhe teknologjisë. Këto deklarime u përdorën për të forcuar mesazhin politik të aktivitetit, ku bashkëpunimi teknologjik u paraqit si pjesë e një partneriteti më të gjerë strategjik.
Dalja e Ramës në samitin Shqipëri-Izrael e zhvendosi vëmendjen nga teknologjia te siguria, diplomacia dhe mbrojtja e versionit zyrtar për sulmet kibernetike. Ajo që mungon ende është më shumë transparencë publike mbi cenueshmërinë reale të sistemeve shtetërore dhe mbi atë se çfarë u mësua konkretisht pas episodeve që tronditën administratën digjitale.
Përtej retorikës së aktivitetit, pyetja mbetet e hapur: sa i përgatitur është realisht shteti përballë sulmeve të ngjashme dhe sa është verifikuar në mënyrë të pavarur suksesi që qeveria i atribuon vetes në këtë front?