Vendimi i Autoritetit Kombëtar të Ushqimit për të bllokuar rreth 4 ton produkte bimore në magazinat e subjektit “Merja” ka ndezur debat të fortë publik mbi mënyrën se si zbatohet ligji në tregun ushqimor në Shqipëri.
Në sipërfaqe, rasti duket i qartë: produkte të paetiketuara, mungesë gjurmueshmërie dhe procedura të paplota vetkontrolli. Për këto shkelje, subjekti i lidhur me Ylli Merjan u gjobit me 300 mijë lekë në total, ndërsa sasia u bllokua menjëherë.
Por çështja reale shkon përtej një mase administrative.
Standard i dyfishtë në treg?
Ndërkohë që AKU ndërhyn me shpejtësi ndaj produkteve bimore pa etiketë, në tregun shqiptar vazhdojnë të qarkullojnë produkte ushqimore me rrezik potencial për shëndetin publik.
Kjo ngre një pyetje thelbësore:
A po zbatohet ligji në mënyrë të barabartë për të gjithë operatorët, apo kemi një qasje selektive?
Në perceptimin publik, ndërhyrjet shpesh duken të fokusuara tek subjektet më të dukshme, ndërsa problematika më të mëdha mbeten në hije.
Rasti Merja: Shkelje formale apo goditje e synuar?
Nga të dhënat zyrtare, problemi kryesor lidhet me mungesën e etiketimit, mungesën e informacionit për origjinën dhe përbërjen, si dhe mungesën e sistemit të vetkontrollit.
Këto janë shkelje të rëndësishme në aspektin ligjor dhe të sigurisë ushqimore. Por nuk ka raportime për produkte të kontaminuara apo të rrezikshme në vetvete.
Kjo e vendos rastin në një zonë gri:
më shumë një problem formal dhe administrativ, sesa një kërcënim i drejtpërdrejtë për jetën e konsumatorit.
Pyetja qendrore: Kush fiton nga këto aksione?
Në një treg ku industria e suplementeve, ilaçeve dhe produkteve natyrore është në rritje të shpejtë, çdo ndërhyrje e tillë ngre dyshime për ndikime të mundshme.
Pa prova konkrete për një skenar të tillë, mbetet një dyshim i arsyeshëm publik, që kërkon transparencë më të madhe nga institucionet.
Transparenca si zgjidhje
Nëse ndërhyrje të tilla janë pjesë e një strategjie të gjerë për rritjen e standardeve, atëherë publiku pret kontroll të barabartë për të gjithë operatorët, publikim të rregullt të rasteve të rrezikut real ushqimor dhe qartësi mbi kriteret e përzgjedhjes së subjekteve për inspektim.
Pa këto elemente, çdo aksion rrezikon të perceptohet si selektiv.
Pse u gjobit subjekti i Ylli Merjas?
Për mungesë etiketimi, gjurmueshmërie dhe sistemi vetkontrolli gjatë përpunimit të produkteve bimore.
A ishin produktet të rrezikshme për shëndetin?
Nuk ka raportime zyrtare që ato ishin të kontaminuara, por mungesa e informacionit i bën ato të pasigurta për treg.
Sa ishte masa e gjobës?
Në total 300 mijë lekë, e ndarë në dy masa administrative.
Pse ka debat publik për këtë rast?
Sepse krijohet perceptimi i standardeve të dyfishta në kontrollin e tregut ushqimor.
Çfarë kërkon publiku nga institucionet?
Transparencë, barazi në kontroll dhe fokus tek rastet me rrezik real për shëndetin.
Rasti i fundit nuk është thjesht një kontroll rutinë. Ai ekspozon një problem më të thellë: besimin tek institucionet dhe mënyra se si ato zbatojnë ligjin.
Në një treg ku siguria ushqimore është jetike, çdo veprim duhet të jetë jo vetëm i drejtë ligjërisht, por edhe i perceptuar si i drejtë nga publiku. Vetëm kështu ndërtohet autoritet real — jo vetëm përmes gjobave, por përmes besimit.