Statusi i bashkëpunëtorit të drejtësisë vijon të mbetet një nga hallkat më të debatueshme të sistemit penal. Këtë herë, problemi nuk ngrihet nga politika, por nga brenda vetë sistemit: sipas gjyqtarit Florjan Kalaja, ligjet që duhet të rregullojnë këtë institut nuk flasin me të njëjtën gjuhë dhe krijojnë paqartësi në zbatim.
Kalaja: mungesë koherence mes ligjeve kryesore
Në një studim të ri kushtuar bashkëpunëtorit të drejtësisë, gjyqtari i Gjykatës së Posaçme të Apelit për Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar, Florjan Kalaja, argumenton se katër ligjet kryesore që prekin këtë status nuk janë të harmonizuara me njëri-tjetrin.
Sipas tij, kriteret e parashikuara në Kodin Penal nuk përputhen me ato të Kodit të Procedurës Penale, ndërsa mospërputhje ka edhe me ligjin për mbrojtjen e posaçme dhe me ligjin e vitit 2020 për trajtimin e të dënuarve dhe të paraburgosurve.
Paqartësi që mund të prekin edhe hetimet
Kalaja vë theksin te mënyra si individualizohet përgjegjësia penale e bashkëpunëtorit të drejtësisë, si i ofrohet marrëveshja dhe si trajtohet ai në faza të ndryshme të procesimit penal.
Sipas qasjes së paraqitur në studim, kur kuadri ligjor ka boshllëqe ose standarde që bien ndesh me njëra-tjetrën, sistemi rrezikon të prodhojë pasiguri juridike pikërisht në një mekanizëm që përdoret për të çarë zinxhirët e krimit të organizuar dhe korrupsionit.
Debat juridik, por edhe sinjal për ligjvënësit
Juristë të pranishëm në promovimin e librit e vlerësuan punimin si një kontribut në debatin juridik. Sipas tyre, çështjet e ngritura në studim mund t’u shërbejnë jo vetëm studentëve të Drejtësisë, por edhe ligjvënësve, nëse ka vullnet për të rishikuar dispozitat që sot lënë vend për interpretime të ndryshme.
Nga komentet e bëra në aktivitet, u theksua se studimi trajton jo vetëm anën teorike, por edhe problemet që dalin në praktikën gjyqësore, një tregues se çështja nuk mbetet vetëm akademike.
Libri u dedikohet një gjyqtari të vrarë në detyrë
Autori ia ka dedikuar veprën gjyqtarit Astrit Kalaja, i vrarë në sallën e gjyqit në tetor të vitit të kaluar. Në fjalën e tij, Florjan Kalaja kërkoi që institucionet kompetente dhe Këshilli i Lartë Gjyqësor t’i japin statusin e duhur një magjistrati që, sipas tij, u vra në krye të detyrës.
Studimi, i nxitur sipas autorit nga një rast konkret dhe i përmbyllur pas tre vitesh pune, ndalet edhe te Kodi i Ri Penal, ku ai paraqet sugjerime dhe kritika për mënyrën se si është konceptuar ky institucion.
Debati i hapur nga një gjyqtar i sistemit të posaçëm nxjerr në pah një problem që prej vitesh trajtohet më shumë me slogane sesa me standarde të qarta ligjore.
Nëse pretendimet e ngritura në këtë studim marrin vëmendjen e institucioneve, mbetet për t’u parë. Për momentin, mesazhi është i qartë: mekanizmi i bashkëpunëtorit të drejtësisë, aq i përdorur në dosjet e forta, sipas këtij vlerësimi nga brenda sistemit, vazhdon të mbështetet mbi një arkitekturë ligjore me çarje serioze.