Bjellorusia është përfshirë për herë të parë në stërvitjet ushtarake të Rusisë që simulojnë përdorimin e armëve taktike dhe strategjike bërthamore, një zhvillim që po shton tensionin në krahun lindor të Europës. Sipas raportimeve ndërkombëtare, pjesëmarrja e Alexander Lukashenkos në këto manovra po lexohet jo thjesht si demonstrim force, por edhe si mesazh politik në një moment kur lufta në Ukrainë mbetet e hapur dhe raportet me NATO-n janë të acaruar.
Manovra të përbashkëta nga Europa Lindore deri në Paqësor
Sipas Al Jazeera, nga e marta deri të enjten, Alexander Lukashenko dhe Vladimir Putin drejtuan stërvitje të përbashkëta që përfshinë një hapësirë të gjerë, nga Europa Lindore deri në Paqësor.
Në manovra morën pjesë qindra raketahedhës rusë, avionë luftarakë, anije ushtarake dhe nëndetëse bërthamore. Vetë përmasat e operacionit e bëjnë të vështirë që kjo të shihet vetëm si rutinë ushtarake.
Gjatë stërvitjeve, Putin deklaroi se është e nevojshme të rritet niveli i gatishmërisë së forcave strategjike dhe taktike bërthamore, një formulim që në klimën aktuale të sigurisë vjen si paralajmërim i drejtpërdrejtë për kundërshtarët e Moskës.
Lukashenko përpiqet ta justifikojë, por shqetësimet mbeten
Lukashenko, sipas versionit të bërë publik, tha se Bjellorusia nuk kërcënon askënd, por shtoi se vendi i tij disponon armë të tilla dhe është i gatshëm të mbrojë 'atdheun e përbashkët' nga Bresti deri në Vladivostok.
Megjithatë, retorika mbrojtëse nuk e zbeh faktin se Bjellorusia po rreshtohet më hapur në një skenar ushtarak bërthamor të udhëhequr nga Kremlini. Kjo është veçanërisht e ndjeshme pas rolit që territori bjellorus pati në vitin 2022, kur u përdor nga ushtria ruse si pikënisje për pushtimin e Ukrainës veriore, përfshirë zonat pranë Çornobilit.
Raketa hipersonike dhe sinjalet e frikësimit
Gjatë manovrave, Rusia lëshoi raketën ndërkontinentale hipersonike “Yars”, e aftë të mbajë tre koka bërthamore të pavarura. Sipas të dhënave të publikuara, raketa përshkoi më shumë se 5,700 kilometra nga rajoni Arkhangelsk deri në Gadishullin Kamçatka në më pak se 20 minuta.
Demonstrime të tilla zakonisht paraqiten nga Moska si testim kapacitetesh dhe gatishmërie, por në praktikë ato funksionojnë edhe si instrument presioni psikologjik. Pikërisht këtë lexim po bëjnë disa analistë, të cilët e shohin stërvitjen më shumë si sinjal politik sesa si paralajmërim për përdorim të afërt të armëve bërthamore.
Alarm në Kiev dhe paralajmërim nga NATO
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka paralajmëruar se Moska mund të jetë duke përgatitur një ofensivë të re nga territori bjellorus drejt veriut të Ukrainës dhe Kievit.
Nga ana tjetër, vlerësimet e analistëve ushtarakë sugjerojnë se forcat ruse të dislokuara aktualisht në Bjellorusi nuk mjaftojnë për një sulm të madh tokësor. Kjo nuk e ul tensionin, por e vendos theksin te efekti i frikësimit dhe pasigurisë që prodhojnë këto lëvizje.
Në të njëjtën linjë alarmi, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka deklaruar se çdo përdorim i armëve bërthamore nga Rusia kundër Ukrainës do të sillte një 'përgjigje shkatërruese' nga aleanca. Deklarata vjen në prag të samitit të ministrave të Jashtëm të NATO-s në Helsingborg, në një klimë të tensionuar mes Perëndimit dhe Moskës.
Sa i varur është Minsku nga Moska
Edhe pse Lukashenko konsiderohet aleati më i afërt i Kremlinit, ai ka tentuar të ruajë një hapësirë të kufizuar autonomie politike. Bjellorusia përfiton energji të lirë dhe mbështetje ekonomike nga Rusia, por prej vitesh ka refuzuar përpjekjet e Putinit për bashkimin formal të dy vendeve në një 'shtet union'.
Së fundmi, raportet mes Minskut dhe SHBA-ve kanë shfaqur disa sinjale afrimi, ndërsa Lukashenko ka tentuar të rifillojë dialogun me Uashingtonin për të zbutur sanksionet që kanë rënduar ekonominë bjelloruse.
Sipas analistëve, kjo është edhe arsyeja pse Lukashenko mbetet i kujdesshëm për t’u përfshirë drejtpërdrejt në luftën në Ukrainë: një hap i tillë mund të destabilizojë vetë regjimin e tij.
Pjesëmarrja e Bjellorusisë në stërvitjet bërthamore të Rusisë e shton më tej paqartësinë mbi qëllimet reale të Moskës dhe kufijtë e manovrës së Lukashenkos.
Për momentin, mesazhi që del nga këto zhvillime është i qartë: edhe kur mungojnë prova për një ofensivë të menjëhershme, demonstrimi i forcës po përdoret si mjet presioni në një rajon që mbetet në prag të përshkallëzimit.