Ministrat e Jashtëm të vendeve të NATO-s janë mbledhur në Helsingborg të Suedisë në një moment kur aleanca po hyn në një tjetër fazë pasigurie. Sipas informacioneve të bëra publike, në tryezë nuk është më vetëm përgatitja e samitit të ardhshëm, por edhe një paketë çështjesh të nxehta: e ardhmja e trupave amerikane në Europë, mbështetja për Ukrainën dhe presioni i hapur i Uashingtonit ndaj aleatëve europianë.
Takim i zhvendosur nga axhenda formale te krizat e momentit
Takimi dyditor në Suedi nisi në një sfond të mbushur me tensione ndërkombëtare. Fillimisht, fokusi ishte përgatitja e samitit të NATO-s që pritet në fillim të korrikut në Ankara, por sipas zhvillimeve të fundit rendi i ditës duket se është imponuar nga krizat në terren.
paragraphs
Pikëpyetjet për trupat amerikane dhe mesazhi i paqartë nga Uashingtoni
Një nga çështjet kryesore lidhet me njoftimin për tërheqjen e 5 mijë ushtarëve amerikanë nga Gjermania, një lëvizje e shpallur nga presidenti Donald Trump. Ajo që mbetet e paqartë është nëse bëhet fjalë për një tërheqje reale nga Europa apo vetëm për një riorganizim të pranisë ushtarake amerikane brenda krahut europian të aleancës.
Sipas indicieve të përmendura në diskutim, këto trupa mund të zhvendosen në lindje, ndoshta në Poloni. Komandanti suprem i NATO-s, Alexus Grynkewich, ka deklaruar se numri do të mbetet 5 mijë, ndërsa sekretari i përgjithshëm Mark Rutte ka pretenduar se kapaciteti mbrojtës i aleancës nuk preket. Megjithatë, vetë fakti që kjo çështje po dominon takimin tregon se pasiguria është reale.
Rubio rrit presionin: SHBA kërkon “vlerë” nga aleatët
Pak para mbërritjes në Suedi, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, e bëri të qartë se administrata amerikane po e sheh NATO-n përmes një llogarie të ftohtë përfitimi. Sipas versionit të tij, SHBA është e zhgënjyer nga aleanca dhe nga mënyra si disa vende anëtare po sillen në raport me interesat amerikane.
Rubio përmendi si shembull refuzimin e vendeve si Spanja për të lejuar përdorimin e bazave për sulme kundër Iranit. Ai kritikoi gjithashtu mungesën e mbështetjes nga partnerët e NATO-s në përballjen me Teheranin. Mesazhi politik ishte i drejtpërdrejtë: nëse anëtarësimi nuk prodhon përfitim për SHBA-në, atëherë vetë kuptimi i aleancës vihet në diskutim.
Europa nën presion për më shumë barrë ushtarake dhe mbështetje për Ukrainën
Përtej raportit me Uashingtonin, ministrat pritet të diskutojnë edhe për rritjen e kapaciteteve të armatimit dhe vijimin e mbështetjes për Ukrainën. Këtu del në pah edhe një debat më i thellë: a është Europa gati të mbajë më shumë peshë ushtarake dhe politike nëse SHBA tërhiqet gradualisht nga dosja ukrainase?
Ministri i Jashtëm i Gjermanisë, Johann Wadephul, ka deklaruar para nisjes se Berlini e sheh veten në një rol udhëheqës, në funksion të një Europe me peshë më të madhe brenda NATO-s. Ndërkohë, Rutte u ka kujtuar aleatëve vendimin e mëparshëm për rritjen e angazhimit në mbrojtje dhe ka kërkuar më shumë shpejtësi në zbatim, çka tregon se problem nuk është vetëm objektivi në letër, por mungesa e ritmit në terren.
Nga Ukraina te Hormuzi, aleanca kërkon të mbajë balancat
Në Helsingborg pritet të diskutohet edhe kush mund ta përfaqësojë palën europiane në bisedime të mundshme për armëpushim apo paqe në Ukrainë, veçanërisht nëse Shtëpia e Bardhë e ul më tej përfshirjen e saj. Në këtë kontekst është përmendur edhe emri i presidentit finlandez Alexander Stubb, për shkak të kontakteve të tij të mira me Donald Trump dhe mbështetjes për bisedime të drejtpërdrejta me Rusinë.
Paralelisht, sipas asaj që është paralajmëruar, atmosfera politike e takimit mund të ndikohet edhe nga angazhimi i disa vendeve europiane për sigurinë e ardhshme të ngushticës së Hormuzit. Nën drejtimin e Francës dhe Britanisë së Madhe, disa shtete po përgatiten për të ndihmuar në rikthimin e lundrimit të lirë në këtë korridor strategjik. Gjermania, sipas njoftimeve, do të marrë pjesë me anije për pastrimin e minave, por vetëm nëse armët heshtin dhe nëse ka mandat ndërkombëtar.
Takimi në Suedi po shërben më pak si një mbledhje rutinë diplomatike dhe më shumë si një test nervash për raportin mes SHBA-së dhe Europës brenda NATO-s.
Përtej deklaratave qetësuese nga zyrtarët e aleancës, pyetjet kyçe mbeten të hapura: sa e qëndrueshme është garancia amerikane, sa shpejt mund të lëvizë Europa dhe deri ku do të shkojë mbështetja për Ukrainën në muajt që vijnë.