Edi Rama shpalli fitore. Sali Berisha ngriti alarmin. Të dy po tregojnë vetëm gjysmën e historisë.
Miratimi i raportit IBAR dhe lejimi i Shqipërisë për të kaluar në fazën tjetër të negociatave me Bashkimin Europian u shit nga qeveria si provë se vendi jo vetëm nuk është bllokuar, por po ecën me ritme historike drejt integrimit. Kryeministri foli për rrëzimin e “propagandës së izolimit” dhe për një tjetër pengesë të kapërcyer në rrugën europiane.
Formalisht ai ka të drejtë.
Shqipëria nuk u penalizua me ngrirje të procesit. Konferenca ndërqeveritare do të mbahet. Kapitujt mund të avancojnë. Dhe kjo është politikisht një fitore për qeverinë, sidomos pas muajsh tensionesh me Brukselin, pas përplasjeve rreth SPAK-ut, pas refuzimit për heqjen e imunitetit të Belinda Ballukut dhe pas një serie skandalesh që kanë ekspozuar degradimin institucional të shtetit.
Por problemi fillon pikërisht aty ku propaganda ndalet.
Sepse po aq e vërtetë është edhe ajo që opozita po përpiqet të theksojë: Bashkimi Europian nuk i ka zbutur kushtet ndaj Shqipërisë. Përkundrazi. I ka ashpërsuar ato.
Raporti final i miratuar nga vendet anëtare nuk është ai dokument rutinë që tenton të paraqesë qeveria. Në shumë pika ai është dukshëm më i rëndë se drafti fillestar i shkurtit. Gjuha është forcuar. Termat janë bërë më të ashpër. Shqetësimet janë ngritur në nivel tjetër.
Ajo që më parë konsiderohej “shqetësim serioz” për korrupsionin, tani cilësohet si problem “thelbësor”. Nuk është më një paralajmërim teknik. Është një sinjal politik.
Në raport përmenden drejtpërdrejt sulmet ndaj SPAK-ut dhe sistemit të drejtësisë, në një kohë kur retorika e kryeministrit kundër prokurorëve ka kaluar çdo standard normal institucional. Për herë të parë theksohet nevoja për zgjedhje me kushte reale të barabarta. Futet në raport fenomeni i patronazhistëve. Përmendet ndikimi i administratës dhe përdorimi i mekanizmave shtetërorë në proceset elektorale.
Po ashtu, insistimi i disa vendeve anëtare për çështjen Balluku nuk është zhdukur. Ai thjesht është transferuar në fazën tjetër të negociimit, duke u lidhur me standardet e Komisionit të Venecias dhe çështjen e imunitetit parlamentar.
Pra narrativa reale është shumë më komplekse sesa triumfi që shet Rama apo katastrofa që predikon Berisha.
BE nuk e bllokoi Shqipërinë. Por as nuk i dha asaj një certifikatë pastërtie.
Brukseli bëri atë që di të bëjë më mirë: shtyu procesin përpara, ndërsa njëkohësisht rriti monitorimin dhe kushtëzimet. Në thelb, mesazhi i europianëve është brutal në nëntekst:
“Po ju lemë të ecni përpara, por nuk ju besojmë.”
Dhe pikërisht këtë pjesë politika shqiptare po mundohet ta fshehë.
Rama flet vetëm për avancimin procedural, duke heshtur mbi përmbajtjen politike të raportit. Berisha fokusohet vetëm tek kritikat, duke mos pranuar faktin se BE nuk zgjodhi rrugën e penalizimit apo ngrirjes së procesit.
Të dy po manipulojnë perceptimin publik duke zgjedhur vetëm fragmentin që u intereson.
E vërteta është më e pakëndshme për të dyja palët:
Shqipëria mori një “po”, por një “po” të mbushur me mosbesim, kushte dhe mbikëqyrje të shtuar.
Dhe kjo ndoshta është fotografia më reale e marrëdhënies aktuale mes BE-së dhe shtetit shqiptar.