Përplasja mes SHBA-së dhe Iranit ka hyrë në një fazë të re, me pretendime të ndërsjella për sulme ndaj anijeve në një nga korridoret më të ndjeshme të tregtisë globale të naftës. Dy palët po paraqesin versione të ndryshme për atë që ndodhi në Ngushticën e Hormuzit dhe në Gjirin e Omanit, ndërsa rreziku për një zgjerim të krizës mbetet i lartë.
Uashingtoni thotë se goditi tri cisterna të lidhura me Iranin
Komanda Qendrore e SHBA-së deklaroi se forcat amerikane goditën tri cisterna nafte të lidhura me Iranin. Sipas Centcom, dy prej tyre u “çaktivizuan përgjithmonë”, përfshirë një pranë ishullit Kharg, ndërsa e treta u “shkatërrua plotësisht” në Gjirin e Omanit.
Versioni amerikan i paraqet këto anije si pjesë të një rrjeti shumë miliardë dollarësh që, sipas Uashingtonit, financon Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike dhe grupet aleate të tij në rajon.
Teherani raporton kundërsulme ndaj anijeve të lidhura me SHBA-në
Nga ana tjetër, mediat shtetërore iraniane njoftuan se IRGC kreu sulme hakmarrëse ndaj gjashtë anijeve. Sipas këtij raportimi, në shënjestër ishin tri cisterna nafte që lundronin në Ngushticën e Hormuzit dhe tri anije të tjera të përshkruara si të lidhura me SHBA-në.
Teherani pretendoi gjithashtu se tri cisternat po përdornin një rrugë “të paautorizuar” nëpër Ngushticën e Hormuzit, duke lëshuar paralajmërim për anijet e tjera që të mos përdorin të njëjtin kalim.
Pretendime të forta nga të dyja palët, pa një pamje të pavarur të plotë
Sipas Centcom, para goditjes amerikane ndaj cisternave, Irani kishte vënë në shënjestër dy anije luftarake amerikane. Komanda amerikane tha gjithashtu se kishte zmbrapsur disa sulme të tjera të IRGC-së gjatë ditës, të drejtuara ndaj një aeroplanmbajtëseje amerikane dhe një shkatërruesi me raketa të telekomanduara.
Autoritetet amerikane deklaruan se nuk ka pasur ushtarë të plagosur. Nga ana iraniane, media shtetërore IRIB raportoi se sulmi amerikan ndaj një tankeri pranë ishullit Kharg nuk shkaktoi viktima. Deri në këtë fazë, informacioni publik mbetet i mbështetur kryesisht te deklaratat zyrtare të palëve.
Kharg dhe Hormuzi, pika kyçe që e bëjnë krizën më të rrezikshme
Ishulli Kharg ka peshë të veçantë strategjike për Iranin, pasi aty ndodhet terminali kryesor i eksporteve të naftës së vendit. Një pjesë shumë e madhe e naftës bruto iraniane kalon përmes kësaj pike, çka e bën çdo incident aty më shumë se një episod ushtarak.
Po ashtu, Ngushtica e Hormuzit mbetet një arterie kritike për lëvizjen e naftës në tregjet ndërkombëtare. Çdo përshkallëzim ushtarak në këtë korridor shton presionin jo vetëm mbi sigurinë detare, por edhe mbi zinxhirët globalë të furnizimit me energji.
Paralajmërimet e mëhershme dhe heshtja e Trump pas sulmeve
Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, kishte paralajmëruar më herët në rrjetet sociale se nëse Irani do të sulmonte anijet amerikane, SHBA-të do të shkatërronin dhe fundosnin cisternat iraniane.
Ndërkohë, presidenti Donald Trump, i cili një ditë më parë e kishte minimizuar konfliktin duke e quajtur “patate të vogla”, nuk kishte komentuar ende publikisht për zhvillimet e fundit të raportuara të së shtunës.
Sipas raportimeve iraniane, ekuipazhet e dy cisternave të goditura në Gjirin e Omanit u evakuuan me varka shpëtimi. Njëra prej anijeve thuhet se ishte bosh, ndërsa tjetra transportonte naftë.
Shkëmbimi i sulmeve në dhe rreth Hormuzit e shtyn edhe më tej rajonin drejt një përplasjeje me pasoja që mund të dalin përtej kufirit ushtarak. Në mungesë të verifikimeve të pavarura, ajo që dihet me siguri është se rruga më e ndjeshme e naftës në botë është sërish nën zjarr.