Vrima e parë e zezë e fotografuar ndonjëherë nga njerëzimi është rikthyer në fokusin e astronomëve. Sipas të dhënave të reja nga Observatori me Rreze X Chandra i NASA-s, rrjedhat gjigante të materies që dalin nga M87* duken shumë më të ndërlikuara dhe më aktive nga sa ishte menduar më herët.
M87* rikthehet në qendër të vëmendjes shkencore
M87* hyri në histori në vitin 2019, kur u bë vrima e parë e zezë e fotografuar drejtpërdrejt. Ajo ndodhet rreth 55 milionë vite dritë larg Tokës, në qendër të galaktikës Messier 87, dhe ka një masë afro 6.5 miliardë herë më të madhe se ajo e Diellit.
Vëzhgimet e fundit, sipas ekipit studiues, kanë prodhuar pamjen më të detajuar deri tani të rrymave të materies që shpërthejnë nga kjo vrimë e zezë supermasive. Bëhet fjalë për struktura që shtrihen për mijëra vite dritë në hapësirë.
Çfarë tregojnë të dhënat e reja me rreze X
Sipas shkencëtarëve, M87* tërheq gaz dhe pluhur drejt saj, ndërsa një pjesë e këtij materiali kanalizohet drejt poleve dhe hidhet jashtë me shpejtësi që afrohen me atë të dritës. Pikërisht këto procese krijojnë rrymat gjigante të materies që janë vëzhguar edhe më parë në gjatësi të ndryshme vale.
Risia e këtyre vëzhgimeve qëndron te niveli i detajeve. Sipas studimit, struktura që më parë dukeshin të mbivendosura tani dallohen më qartë, çka u ka mundësuar studiuesve të ndjekin evolucionin e tyre përgjatë më shumë se një dekade vëzhgimesh.
Iluzioni i lëvizjes më të shpejtë se drita
Një nga elementët më tërheqës të analizës ishte se disa struktura dukeshin sikur lëviznin me shpejtësi pesë herë më të madhe se ajo e dritës. Megjithatë, sipas shpjegimit të shkencëtarëve, kjo nuk do të thotë se është thyer fizika.
Bëhet fjalë për një iluzion optik të njohur si “lëvizje superluminale”. Ky fenomen shfaqet kur materiali lëviz pothuajse me shpejtësinë e dritës dhe në një kënd të favorshëm ndaj Tokës, duke krijuar perceptimin e një shpejtësie edhe më të lartë.
Studimi dhe rëndësia e tij
Sipas autorëve, këto të dhëna ndihmojnë për të kuptuar më mirë proceset fizike pas rrymave të materies dhe mënyrën si grimcat përshpejtohen në energji dhe shpejtësi ekstreme. Po sipas tyre, këto rryma janë ndër mekanizmat kryesorë me të cilët vrimat e zeza supermasive transferojnë energji në mjedisin përreth.
Studimi është prezantuar në takimin e 248-të të American Astronomical Society dhe rezultatet janë publikuar gjithashtu si paraprint në platformën arXiv, çka do të thotë se materiali është bërë publik për komunitetin shkencor ndërsa vijon procesi i vlerësimit të mëtejshëm.
Pamja e re e M87* nuk ndryshon faktin historik të vitit 2019, por e thellon ndjeshëm atë që dihet për sjelljen e një prej objekteve më ekstreme në univers.
Për momentin, përfundimet mbeten ato të paraqitura nga studiuesit, ndërsa vëzhgime të tjera pritet të sqarojnë edhe më tej dinamikën reale të këtyre rrymave kozmike.