Bashkimi Europian ka dalë me një reagim pak ditë para shpalljes së vendimit për Hashim Thaçin dhe tre ish-krerët e tjerë të UÇK-së në Dhomat e Specializuara në Hagë, duke kërkuar që palët dhe shtetet e përfshira të tregohen të përmbajtura. Në versionin zyrtar nga Brukseli, theksi vihet te respektimi i procedurave dhe i verdiktit, por edhe te fakti se gjykimi nuk përfundon me shkallën e parë.
Brukseli kërkon përmbajtje para 16 shtatorit
Në reagimin e dhënë për Gazeta Express, BE u bën thirrje të gjitha shteteve dhe palëve të përfshira që të respektojnë procedurat gjyqësore të Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe vendimin që pritet të jepet për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Jakup Krasniqin dhe Rexhep Selimin.
Mesazhi vjen në një moment të ndjeshëm politik dhe publik, teksa çështja në Hagë vazhdon të prodhojë ndarje të forta në Kosovë dhe jashtë saj. Qëndrimi i Brukselit është i qartë në formë, por ai ndërhyn drejtpërdrejt në klimën që po krijohet para shpalljes së aktgjykimit të shkallës së parë.
BE mbron legjitimitetin e Dhomave të Specializuara
Sipas deklarimit zyrtar, BE ka përsëritur mbështetjen për Dhomat e Specializuara, duke i cilësuar ato si institucion gjyqësor të pavarur. Po ashtu është rikujtuar se ky mekanizëm është krijuar me vendime të Kuvendit të Kosovës në vitet 2014–2015.
Brukseli ka nënvizuar gjithashtu se, përmes ndryshimeve kushtetuese, Kuvendi i Kosovës autorizoi zhvendosjen e procedurave në Hagë, me arsyetimin se kjo do të ndihmonte garantimin e proceseve të pavarura, të paanshme dhe të drejta për pretendimet mbi krime të rënda gjatë dhe pas luftës në Kosovë.
Vendimi nuk e mbyll procesin
Një nga pikat kryesore të reagimit është se aktgjykimi i 16 shtatorit nuk konsiderohet përfundimtar. Sipas BE-së, si mbrojtja ashtu edhe prokuroria kanë të drejtë ankese ndaj vendimeve të shkallës së parë.
Ky sqarim vjen në një kohë kur pritshmëritë politike dhe emocionale rreth vendimit janë të larta, ndërsa Brukseli përpiqet ta vendosë debatin brenda kornizës procedurale të gjykatës.
Marsh në Prishtinë dhe kritika të vazhdueshme ndaj Speciales
Në Prishtinë, sot pritet të nisë një marsh paqësor në mbrojtje të katër ish-krerëve të UÇK-së. Tubimi është paralajmëruar për orën 14:00 dhe organizatorët presin pjesëmarrje nga qytetarë të ardhur nga zona të ndryshme të Kosovës, me thirrjen për drejtësi për Thaçin, Veselin, Krasniqin dhe Selimin.
Paralelisht, i gjithë procesi në Hagë është shoqëruar prej kohësh me kritika nga Kosova, ku Gjykata Speciale është cilësuar nga shumë zëra si e njëanshme. Në këtë klimë, çdo thirrje për qetësi dhe respektim të vendimit lexohet edhe në sfondin e një mosbesimi të konsoliduar ndaj mekanizmit gjyqësor.
Çfarë përmban aktakuza
Aktakuza e Prokurorit të Specializuar përmban 10 pika ndaj katër të akuzuarve. Gjashtë prej tyre lidhen me krime kundër njerëzimit dhe katër me krime lufte.
Më herët gjatë këtij viti, Zyra e Prokurorit të Specializuar kishte kërkuar 45 vjet burgim për të akuzuarit. Dhomat e Specializuara u formuan në vitin 2015 dhe nisën funksionimin në vitet 2016–2017, pas ndryshimeve kushtetuese në Kosovë, shkëmbimeve me BE-në dhe marrëveshjes me Holandën për zhvendosjen e tyre në Hagë.
Reagimi i BE-së vjen, kështu, si një përpjekje për të imponuar ton institucional para një vendimi me peshë të lartë politike dhe simbolike për Kosovën.
Megjithatë, përtej gjuhës zyrtare të Brukselit, çështja mbetet e ngarkuar me mosbesim, ndarje publike dhe debat të hapur mbi balancën e drejtësisë që po administrohet në Hagë.