Rezerva Federale e SHBA-së ka rritur për herë të parë në tre vjet normën bazë të interesit, duke e çuar në 3.75-4%. Vendimi u mor unanimisht dhe vjen në një moment kur, sipas versionit zyrtar të bankës qendrore amerikane, inflacioni mbetet ende shumë mbi objektivin prej 2%, pavarësisht presionit të vazhdueshëm politik nga presidenti Donald Trump për të mos shtrënguar kreditimin.
Vendimi i parë pas tre vitesh
Rritja e normës bazë shënon ndryshimin e parë në kahun shtrëngues pas tre vitesh. Sipas njoftimit, Rezerva Federale e mori vendimin unanimisht, duke sinjalizuar se shqetësimi për inflacionin po mbizotëron mbi trysninë politike që ka ardhur nga Shtëpia e Bardhë.
Kreu i institucionit, Kevin Warsh, deklaroi se inflacioni në SHBA ka qëndruar mbi objektivin 2% për më shumë se pesë vjet, një tregues që, sipas tij, justifikon ndërhyrjen me norma më të larta interesi.
Argumenti zyrtar: inflacioni mbetet i lartë
Warsh e përshkroi vendimin si të nevojshëm, me arsyetimin se presioni mbi çmimet nuk është zbutur mjaftueshëm. Sipas tij, banka qendrore nuk ka mjet të drejtpërdrejtë për të ulur çmimet e naftës apo ushqimeve, por synon të pengojë që valët e shtrenjtimit të përhapen më tej në sektorë të tjerë të ekonomisë.
Ky është thelbi i logjikës së Rezervës Federale: të frenojë kërkesën dhe ritmin e shpenzimeve përmes një kredie më të shtrenjtë, me koston që kjo sjell për familjet dhe bizneset.
Çfarë ndryshon për konsumatorët dhe bankat
Normat më të larta të interesit përkthehen zakonisht në kredi më të kushtueshme, hipoteka më të shtrenjta dhe interesa më të larta për kartat e kreditit. Në anën tjetër, kursimet mund të japin kthime më të favorshme për depozituesit.
Pas lëvizjes së Rezervës Federale, edhe bankat e mëdha amerikane, përfshirë JPMorgan, KeyCorp dhe BNY, rritën normën bazë të kreditimit në 7%, nga 6.75%. Kjo tregon se efekti i vendimit nuk mbetet vetëm në nivel institucional, por kalon shpejt te tregu dhe te xhepi i konsumatorit.
Trump tërhiqet pjesërisht, por godet bordin
Pas vendimit, Donald Trump shprehu mbështetje për Kevin Warsh, por jo për të gjithë drejtimin e Rezervës Federale. Ai e kritikoi bordin e institucionit, duke e cilësuar “armiqësor” dhe “politik”.
Përplasja e përsëritur mes presidencës dhe bankës qendrore rikthen në vëmendje tensionin klasik mes interesit politik afatshkurtër dhe vendimmarrjes monetare që pretendon pavarësi. Në këtë rast, Rezerva Federale ka zgjedhur të mos e ndjekë linjën e kërkuar nga Trump.
Rritja e normave synon të ngadalësojë inflacionin duke frenuar shpenzimet dhe duke nxitur kursimet, por pasoja e menjëhershme pritet të ndihet te kreditë, borxhet dhe kostot mujore të familjeve amerikane.
Mes debatit politik dhe justifikimit teknik të bankës qendrore, barra konkrete mbetet sërish te konsumatori.