Në 10-vjetorin e Reformës në Drejtësi, kryeministri Edi Rama e mbrojti bilancin politik të ndërhyrjes kushtetuese të vitit 2016, duke e paraqitur atë si pikë kthese kundër pandëshkueshmërisë. Por në të njëjtën deklaratë, ai pranoi se procesi ka nxjerrë në pah edhe dobësi, dështime dhe deformime që, sipas tij, nuk mund të fshihen.
Rama e quan reformën një prishje të rendit të vjetër
Sipas versionit të kryeministrit, ndryshimet kushtetuese të vitit 2016 përkthyen në ligj një nga premtimet më të forta politike të mazhorancës së tij. Ai tha se me këtë ndërhyrje u synua çlirimi i drejtësisë nga ndikimi politik, pas një varësie që, sipas tij, kishte shoqëruar shtetin shqiptar që nga themelimi.
Rama deklaroi se Reforma në Drejtësi “shembi ngrehinën e vjetër të pushtetit gjyqësor” dhe ngriti një strukturë të re për luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Kjo mbetet qasja zyrtare e qeverisë për reformën, e paraqitur prej vitesh si një nga shtyllat kryesore të mandatit socialist.
Pas 10 vitesh, pranim i hapur për dobësi dhe dështime
Ndryshe nga retorika triumfaliste që ka shoqëruar shpesh këtë temë, Rama pranoi se bilanci i dekadës nuk përbëhet vetëm nga arritje. Ai tha se janë parë “forca”, por edhe “dobësi nga përballja me realitetin”.
Po ashtu, kryeministri pranoi se gjatë zbatimit të reformës ka pasur “dështime e deformime”, duke lënë të kuptohet se funksionimi real i sistemit nuk ka ndjekur gjithmonë pritshmëritë e shpallura në fillim. Deklarata vjen në një moment kur bilanci i reformës vazhdon të prodhojë debat politik dhe institucional.
Pretendimi për fundin e pandëshkueshmërisë mbetet pjesa më e fortë e mesazhit
Në thelb të deklaratës së tij, Rama këmbënguli se 10 vitet e reformës kanë goditur atë që e quajti “kulti 100-vjeçar i pandëshkueshmërisë”. Ky është pretendimi më i fortë politik që qeveria vijon të lidhë me ndryshimet në drejtësi.
Megjithatë, vetë pranimi publik i dobësive dhe deformimeve tregon se narrativa zyrtare për sukses linear nuk qëndron e paprekur. Edhe kur qeveria flet për çlirim të drejtësisë nga politika, pyetja mbetet sa i ka përmbushur realisht sistemi i ri premtimet për pavarësi, eficiencë dhe barazi para ligjit.
Një bilanc politik që kërkon më shumë se slogane
Deklarata e kryeministrit synon të mbrojë reformën si investim politik afatgjatë, pavarësisht kostove dhe problemeve të hasura. Ai e përmblodhi këtë me idenë se barra e Reformës në Drejtësi “ia ka vlerë qerasë”.
Por pas 10 vitesh, diskutimi për drejtësinë vështirë se mbyllet me formula politike. Nëse reforma ka prodhuar forcë, siç thotë qeveria, atëherë edhe dështimet e pranuara publikisht kërkojnë një bilanc më të qartë institucional dhe jo vetëm vetëvlerësim nga pushteti.
Rama e përdori përvjetorin për të rikonfirmuar se Reforma në Drejtësi mbetet një gur themeli i projektit të tij politik.
Por vetë deklarata e tij, me pranimin e dobësive, dështimeve dhe deformimeve, tregon se pas një dekade debati mbi drejtësinë është ende larg mbylljes.