Kuvendi ka ratifikuar Konventën e Këshillit të Evropës për Mbrojtjen e Profesionit të Avokatit, në një kohë kur avokatët po bojkotojnë proceset gjyqësore dhe po kundërshtojnë rregulloren e Gjykatës së Lartë. Mes tensionit me sistemin e drejtësisë, qeveria paraqet ratifikimin si garanci për ushtrimin e lirë të profesionit, ndërsa mbetet për t’u parë sa do të reflektohet kjo në praktikë.
Ratifikim në mes të përplasjes me sistemin
Konventa u miratua në seancë plenare dhe konsiderohet marrëveshja e parë ndërkombëtare ligjërisht detyruese e dedikuar tërësisht mbrojtjes së profesionit të avokatit.
Ky hap vjen ndërsa avokatët kanë hyrë në bojkot të proceseve gjyqësore, në shenjë proteste ndaj rregullores së Gjykatës së Lartë, për të cilën pretendojnë se cenon ushtrimin normal të profesionit. Ratifikimi, në këtë kontekst, lexohen edhe si një lëvizje institucionale në një moment presioni publik nga trupa e avokatëve.
Pesë detyrimet që qeveria thotë se merr përsipër
Në një video të publikuar pas ratifikimit, ministri i Drejtësisë Toni Gogu renditi pesë detyrime që, sipas versionit zyrtar, burojnë nga kjo Konventë.
Së pari, avokatët duhet të ushtrojnë profesionin pa frikë dhe pa pengesa të padrejta, me mundësi për të takuar klientët, për t’u njohur me dosjet dhe për të marrë pjesë realisht në proceset ku përfaqësojnë palët.
Së dyti, komunikimi mes qytetarit dhe avokatit duhet të mbetet i mbrojtur. Së treti, avokatit i njihet e drejta të flasë lirisht, por me përgjegjësi.
Së katërti, kur një avokat kërcënohet ose sulmohet për shkak të punës, shteti ka detyrimin ta hetojë rastin seriozisht. Së pesti, dhomat e avokatisë duhet të jenë të pavarura dhe vetëqeverisëse.
Kalendari i miratimit dhe hapat e radhës
Konventa ishte miratuar nga Komiteti i Ministrave të Këshillit të Evropës në mars 2025 dhe u hap për nënshkrim në Luksemburg më 13 maj të po atij viti. Shqipëria e nënshkroi në Strasburg në qershor, ndërsa qeveria miratoi projektligjin për ratifikimin në korrik.
Më pas, dokumenti kaloi në Komisionin e Ligjeve më 6 tetor dhe tani është ratifikuar edhe nga Kuvendi. Ky itinerar formal mbyll fazën e miratimit, por jo debatin për mënyrën se si standardet do të zbatohen në terren.
Çfarë pritet nga institucionet pas hyrjes në fuqi
Sipas Ministrisë së Drejtësisë, pas ratifikimit do të njoftohen institucionet për detyrimet që rrjedhin nga Konventa.
Brenda gjashtë muajve nga hyrja në fuqi e ligjit, ministria duhet t’i paraqesë Komisionit të Ligjeve një analizë mbi përputhshmërinë e ligjit për avokatinë, Kodit të Procedurës Penale dhe akteve nënligjore me standardet e Konventës.
Në video thuhet se kjo analizë do të hartohet në konsultim me Dhomën Kombëtare të Avokatisë, një element kyç nëse synohet që ratifikimi të mos mbetet vetëm një akt formal në letër.
Në thelb, ratifikimi vendos një standard të ri në planin ligjor, por përplasja e hapur mes avokatëve dhe institucioneve të drejtësisë tregon se problemi nuk mbyllet me një votim në Kuvend.
Pikëpyetja reale mbetet zbatimi: nëse garancitë e shpallura do të prekin praktikën e përditshme të profesionit, apo do të mbeten pjesë e një retorike zyrtare pa efekt të menjëhershëm në sallat e gjyqit.