Kryeministri Edi Rama paraqiti në Kuvend projektbuxhetin 2027, duke e shitur si një paketë që synon uljen e kostos së jetesës dhe rishpërndarjen e një pjese të rritjes ekonomike. Sipas versionit të qeverisë, dokumenti mbështetet te një buxhet që arrin për herë të parë nivelin e 10 miliardë eurove, ndërsa opozita dhe debati parlamentar e vendosën theksin te besueshmëria e këtyre premtimeve dhe te mënyra si do të zbatohen në praktikë.

Qeveria flet për buxhet rekord dhe lehtësim për familjet
Në prezantimin e tij, Rama deklaroi se projektbuxheti 2027 arrin një tavan prej 10 miliardë eurosh. Ai e lidhi këtë me atë që e cilësoi si trefishim të ekonomisë në krahasim me momentin kur socialistët morën qeverisjen.
Një nga pikat kryesore të paketës është ulja e TVSH-së në 6% për 54 produkte të shportës ushqimore. Sipas kryeministrit, kjo masë do të lërë rreth 150 milionë euro në vit te familjet shqiptare përmes çmimeve më të ulëta. Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse ulja fiskale do të reflektohet realisht në çmimet për konsumatorin, apo një pjesë e saj do të përthithet nga tregu.
Karburantet dhe taksat: premtim për çmim më të ulët në pompë
Qeveria parashikon edhe heqjen e taksës së qarkullimit nga çmimi i karburantit dhe zhvendosjen e saj te automjeti. Sipas Ramës, kjo do të sillte ulje me 32 lekë për litër në pompë dhe do ta afronte çmimin e karburantit në Shqipëri me vendet e rajonit.
Në planin e deklaruar, pagesa e taksës do të lidhet me karakteristikat e mjetit dhe me sistemin e Drejtorisë së Përgjithshme të Transportit Publik. Ajo që mbetet e paqartë është efekti final për qytetarët: nëse barra fiskale thjesht po zhvendoset nga pompa te pronësia e automjetit, kursimi real do të varet nga mënyra si do të ndërtohet skema dhe sa do të paguajë secila kategori mjeti.
Pensionet, dividendët dhe premtimi për ngushtimin e pabarazisë
Rama tha se filozofia e projektbuxhetit është të ngushtojë hendekun mes shtresave me të ardhura të larta dhe atyre me më pak të ardhura. Në këtë linjë, qeveria mban të pandryshuar tatimin 15% mbi fitimin e sipërmarrjes, por propozon rritjen e tatimit mbi dividendin nga 8% në 15%.
Për pensionistët, sipas kryeministrit, nga 1 janari do të ketë dyfishim të rritjes krahasuar me vitin që po mbyllet. Për këtë janë parashikuar 20 miliardë lekë, ose rreth 200 milionë euro, ndërsa për indeksimin e prillit u përmend një fond shtesë prej 4 miliardë lekësh. Edhe këtu, pesha reale e rritjes do të matet jo nga shifrat e prezantuara në foltore, por nga ndikimi i tyre në fuqinë blerëse përballë çmimeve.
Strehimi dhe studentët, dy premtime të tjera të paketës
Në fushën e strehimit, Rama tha se 1000 familje do të përfshihen në skemat e kreditimit të lehtësuar, 2000 të tjera do të mbështeten me subvencionim të qirasë në tregun e lirë, ndërsa 7000 familje të tjera do të përfitojnë nga qasja e re për strehimin. Në total, sipas qeverisë, flitet për 10 mijë familje përfituese.
Për studentët nga familjet në nevojë, projektbuxheti parashikon rritjen e bursës nga 10 mijë në 25 mijë lekë të reja në muaj dhe shtrirjen e saj edhe në ciklin master. Qeveria e paraqet këtë si lehtësim për të rinjtë që përballen me kostot e jetesës dhe të qirasë, sidomos në Tiranë.
200 miliardë lekë investime publike
Një tjetër kolonë e projektbuxhetit është plani për 200 miliardë lekë investime publike. Kryeministri i paraqiti këto jo si konsum të të ardhurave, por si riinvestim për të nxitur rritje të mëtejshme ekonomike.
Megjithatë, përtej shifrës së madhe, pyetja thelbësore mbetet cilësia e këtyre investimeve, prioritetet konkrete dhe mekanizmat e kontrollit mbi përdorimin e parave publike. Pikërisht këto pika priren të mbeten më të debatueshmet sa herë qeveria prezanton buxhete me ambicie të larta politike dhe financiare.
Projektbuxheti 2027 u prezantua si një paketë me ulje taksash, mbështetje sociale dhe investime të larta publike. Por si në çdo buxhet, diferenca mes premtimit dhe efektit real nuk matet në sallën e Kuvendit, por te çmimet, faturat dhe fuqia blerëse e qytetarëve.
Debati politik pritet të përqendrohet pikërisht te kjo pikë: sa nga masat e shpallura do të përkthehen në lehtësim konkret dhe sa do të mbeten pjesë e narrativës optimiste të qeverisë për vitin 2027.
