Mesazhi që vjen nga Brukseli është më i drejtpërdrejti i dhënë ndonjëherë ndaj Tiranës zyrtare: integrimi evropian nuk është më çështje fjalimesh politike, por provë reale force kundër korrupsionit në nivelet më të larta të pushtetit. Hapja e të gjitha grupeve negociuese për Shqipërinë shënon një moment simbolik progresi, por në të njëjtën kohë shoqërohet me një paralajmërim të ftohtë dhe të prerë: pa rezultate konkrete në sundimin e ligjit, rruga drejt BE-së mund të bllokohet.
Në qendër të këtij mesazhi qëndron SPAK-u. Bashkimi Evropian jo vetëm që e vlerëson punën e deritanishme të Prokurorisë së Posaçme, por e inkurajon hapur të shkojë deri në fund, pa përjashtime, pa zona të mbrojtura dhe pa llogaritje politike. Termat janë të qartë: lufta kundër korrupsionit duhet të prekë “nivelet më të larta”, përndryshe çdo reformë mbetet formale.
Pse presioni po rritet tani?
Koha nuk është rastësore. Shqipëria ndodhet në fazën më delikate të procesit të integrimit, aty ku progresi matet vetëm me akte ndëshkimi reale, jo me ligje të miratuara në letër. Kapitujt 23 dhe 24 – drejtësia, sundimi i ligjit dhe lufta kundër korrupsionit – janë filtrat vendimtarë. Pa përmbushjen e objektivave ndërmjetëse në këta kapituj, negociatat nuk avancojnë.
Në këtë kontekst, hetimet ndaj figurave të larta shtetërore, përfshirë ministra dhe zyrtarë kyç të qeverisë, nuk shihen më si kriza politike, por si test i pjekurisë institucionale të vendit. Përplasja mes qeverisë dhe SPAK-ut, që po bëhet gjithnjë e më e hapur, nuk është devijim nga rruga evropiane – është vetë thelbi i saj.
A kërkon BE arrestimin e Edi Ramës?
Kjo është pyetja që po qarkullon gjithnjë e më shpesh në debatet publike dhe politike. Përgjigjja zyrtare është jo: Bashkimi Evropian nuk kërkon arrestimin e askujt me emër dhe mbiemër. BE nuk funksionon mbi logjikën e “kokave simbolike”, por mbi parimin e barazisë para ligjit.
Por këtu qëndron edhe thelbi i mesazhit: nëse hetimet e pavarura çojnë drejt kryeministrit apo çdo figure tjetër në majë të pushtetit, atëherë asnjë status politik nuk mund të shërbejë si mburojë. Ajo që kërkon BE nuk është arrestimi i Ramës si kusht formal, por prova se edhe kryeministri i vendit është i hetueshëm dhe i ndëshkueshëm nëse ka shkelur ligjin.
Në këtë kuptim, çështja nuk është Rama si individ, por Rama si institucion. Nëse sistemi i drejtësisë ndalet para tij, atëherë procesi i integrimit ndalet bashkë me të.
SPAK, prova e fundit e shtetit shqiptar
BE e thotë hapur: drejtësia selektive është po aq e dëmshme sa mungesa e drejtësisë. Moszbatimi i vendimeve gjyqësore, presioni politik mbi prokurorë e gjyqtarë, sulmet publike ndaj SPAK-ut – të gjitha këto janë sinjale alarmi për Brukselin.
Në sytë e BE-së, SPAK nuk është thjesht një organ hetimor, por prova përfundimtare nëse Shqipëria është e aftë të ndërtojë shtet ligjor funksional. Çdo ndërhyrje politike ndaj tij nuk shihet si debat i brendshëm, por si cenim i drejtpërdrejtë i procesit të integrimit.
Integrimi si zgjedhje, jo si dekor
Raporti i Këshillit të BE-së e bën të qartë se Shqipëria ka bërë përparime reale, por gjithashtu evidenton plagët e vjetra: korrupsionin e lartë, pronën, median e kapur, drejtësinë e politizuar dhe pandëshkueshmërinë e elitave. Zgjedhjet konkurruese nuk mjaftojnë. Retorika evropiane nuk mjafton. As fushatat diplomatike.
Integrimi tani matet me arrestime, dënime dhe konfiskime reale në majë të piramidës, jo me dosje që zvarriten apo mbyllen pa përgjegjësi penale.
Pyetja e vërtetë nuk është nëse arrestimi i Edi Ramës është kusht për të hyrë në BE. Pyetja është kjo: a është Shqipëria gati të pranojë që askush, përfshirë kryeministrin, nuk është mbi ligjin?
Nëse përgjigjja është po, rruga evropiane mbetet e hapur. Nëse përgjigjja është jo, atëherë integrimi do të mbetet një premtim politik pa destinacion.