Kinematografia shqiptare ka humbur një nga figurat e saj më të rëndësishme në fushën e studimit dhe dokumentimit. Abaz Hoxha, i njohur për punën shumëvjeçare mbi historinë e filmit shqiptar, është ndarë nga jeta, duke lënë pas një trashëgimi që lidhet drejtpërdrejt me kujtesën kulturore të vendit.
Një emër qendror në studimin e filmit shqiptar
Sipas informacionit të bërë publik, Abaz Hoxha konsiderohej një prej figurave më të rëndësishme të historisë dhe studimit të kinematografisë shqiptare.
Puna e tij u përqendrua për dekada te dokumentimi, analiza dhe promovimi i filmit shqiptar, në një fushë ku ruajtja e memories kulturore ka qenë shpesh e brishtë dhe e varur nga pak emra të specializuar.
Trashëgimia: 23 libra dhe enciklopedia e parë
Në bilancin e lënë pas, Hoxha numëron 23 libra, një prodhim i gjerë që e vendos atë mes studiuesve më këmbëngulës të kësaj fushe në Shqipëri.
Po ashtu, ai hartoi Enciklopedinë e parë të Kinematografisë Shqiptare, vepër që vlerësohet si pikë referimi për historinë e filmit dhe për identitetin kulturor të dokumentuar në mënyrë sistematike.
17 vite në krye të Arkivit të Filmit
Për 17 vite me radhë, Abaz Hoxha drejtoi Arkivin Qendror Shtetëror të Filmit, një institucion kyç për ruajtjen e materialeve filmike dhe të historisë audiovizive në vend.
Sipas të dhënave të publikuara, kontributi i tij në ruajtjen dhe zhvillimin e këtij institucioni konsiderohet i pazëvendësueshëm, në një sektor ku arkivimi dhe konservimi mbeten vendimtare për mbijetesën e trashëgimisë kulturore.
Vlerësimi zyrtar pak muaj para ndarjes nga jeta
Vetëm pak muaj më parë, në dhjetor 2025, ai ishte nderuar me Urdhrin e Skënderbeut.
Ky është vlerësimi zyrtar i përmendur për kontributin e tij në kulturën shqiptare, ndërsa pesha reale e punës së tij lidhet sidomos me faktin se ai ndihmoi në dokumentimin e një pjese të rëndësishme të historisë së filmit shqiptar.
Me ndarjen nga jeta të Abaz Hoxhës, fusha e kinematografisë humbet jo thjesht një studiues, por një prej njerëzve që u mor seriozisht me ndërtimin e memories së saj.
Trashëgimia e tij në libra, në arkiv dhe në punën kërkimore mbetet një referencë për këdo që kërkon të kuptojë historinë e filmit shqiptar përtej deklaratave ceremoniale dhe vlerësimeve të rastit.