Shtetet e Bashkuara po shtyjnë për zgjerimin e pranisë së tyre ushtarake në Groenlandë, në një proces që sipas raportimeve ka hyrë në fazë të avancuar negociatash me Danimarkën. Lëvizja vjen në një moment kur Uashingtoni e paraqet Arktikun si zonë me rëndësi strategjike, duke lidhur kërkesën me aktivitetin rus dhe kinez në rajon.
Bisedime të intensifikuara mes Uashingtonit dhe Kopenhagenit
Sipas BBC-së, kontaktet diplomatike mes palëve janë shtuar në muajt e fundit, pas deklaratave të presidentit amerikan Donald Trump për peshën strategjike të Groenlandës.
Sipas këtij raportimi, SHBA po kërkon ngritjen e tre bazave të reja ushtarake në jug të ishullit. Fokusi, sipas versionit të paraqitur nga pala amerikane, lidhet me monitorimin e lëvizjeve detare të Rusisë dhe Kinës në korridorin mes Groenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Retorika e Trump dhe kufijtë e negociatave
Trump kishte deklaruar më herët se SHBA duhet ta “zotërojnë” Groenlandën për të frenuar ndikimin rus dhe kinez, duke lënë të kuptohet se kjo mund të bëhej “në mënyrën e lehtë ose të vështirë”.
Megjithatë, sipas burimeve diplomatike të cituara në raportim, në tryezën zyrtare nuk është diskutuar ndonjë skenar pushtimi apo marrjeje kontrolli mbi territorin. Kjo tregon se mes retorikës politike dhe kanalit real diplomatik ekziston një ndarje e qartë, të paktën në këtë fazë.
Çfarë dihet për bazat e reja
Shtëpia e Bardhë ka konfirmuar se bisedimet me Danimarkën dhe Groenlandën janë në zhvillim. Edhe Ministria e Jashtme daneze ka pranuar ekzistencën e një kanali aktiv diplomatik me Uashingtonin.
Një nga bazat e reja, sipas informacioneve të publikuara, mund të ndërtohet në Narsarsuaq, ku më herët ka ekzistuar një bazë amerikane. Analistët vlerësojnë se objektet e tjera mund të pozicionohen pranë porteve dhe aeroporteve ekzistuese, një zgjidhje që do të ulte kostot e infrastrukturës.
Negociatat po mbahen nga një rreth i ngushtë zyrtarësh
Raportohet se procesi po drejtohet kryesisht nga një grup i vogël zyrtarësh në Uashington. Një rol kyç i atribuohet Michael Needham, i cili sipas burimeve po punon për një formulë që të përmbushë kërkesat e administratës amerikane pa prekur vijat e kuqe të Danimarkës.
Në negociata janë përfshirë edhe ambasadori danez në SHBA, Jesper Møller Sørensen, si dhe përfaqësuesi i Groenlandës në Uashington, Jakob Isbosethsen. Sipas raportimeve, që nga mesi i janarit janë zhvilluar të paktën pesë takime.
Groenlanda flet për sovranitetin, SHBA ka tashmë një bazë në ishull
Kryeministri i Groenlandës, Jens Frederik Nielsen, ka deklaruar se kontaktet me SHBA-në “kanë bërë hapa në drejtimin e duhur”, por ka nënvizuar se sovraniteti i Groenlandës nuk është në diskutim.
Aktualisht, SHBA ka një bazë ushtarake në Groenlandë, Baza Hapësinore Pituffik, e cila përdoret për monitorimin e kërcënimeve raketore në kuadër të sistemit NORAD. Zgjerimi i ri, nëse materializohet, do të shënonte një tjetër thellim të pranisë amerikane në Arktik.
Për momentin, pjesa më e madhe e informacionit vjen nga raportime mediatike dhe konfirmime të pjesshme zyrtare, ndërsa përmasat reale të marrëveshjes mbeten të paqarta.
Ajo që duket e qartë është se Groenlanda po kthehet sërish në një pikë të ndjeshme të garës gjeopolitike në veri, me SHBA-në që kërkon më shumë terren ushtarak dhe me Danimarkën e Groenlandën që përpiqen të ruajnë kufijtë politikë të kësaj lëvizjeje.