Një studim i cituar së fundmi rikthen në qendër të debatit një pyetje të vjetër, por gjithnjë e më të ndjeshme: sa e brishtë është rritja e popullsisë globale përballë krizave të mëdha. Sipas punimit të publikuar në revistën shkencore "Chaos, Solitons & Fractals", një skenar ekstrem llogarit se popullsia e Tokës mund të përgjysmohet deri në vitin 2064, nëse goditet nga një kombinim i fortë i ndryshimeve klimatike, pandemive, konflikteve dhe mungesës së burimeve.
Çfarë thotë studimi
Sipas materialit shkencor, studiues nga Universiteti i Milanos analizuan ecurinë e popullsisë gjatë 12 mijë viteve të fundit dhe ndërtuan një model matematikor për të testuar ndikimin që mund të kenë krizat e mëdha mjedisore dhe shoqërore në të ardhmen.
Megjithatë, vetë autorët sqarojnë se nuk bëhet fjalë për një parashikim të sigurt, por për një "skenar matematik shpjegues". Kjo do të thotë se studimi nuk shpall një rezultat të pashmangshëm, por përpiqet të tregojë se sa e ndjeshme mund të jetë dinamika e popullsisë ndaj goditjeve të papritura.
Skenari ekstrem dhe kufijtë e planetit
Sipas versionit më ekstrem të paraqitur në studim, popullsia globale, që aktualisht llogaritet rreth 8.3 miliardë banorë, mund të bjerë ndjeshëm brenda katër dekadave të ardhshme.
Po sipas këtij skenari, në rast të një kolapsi të madh mjedisor, Toka mund të mbështesë vetëm rreth 2 milionë njerëz. Kjo mbetet një hipotezë teorike e ndërtuar mbi modelim matematikor dhe jo një zhvillim i konfirmuar apo i pritshëm me siguri.
Rikthimi i teorive të vjetra për kolapsin demografik
Studimi sjell sërish në vëmendje edhe teorinë e njohur të "Ditës së Kiametit", e përdorur në vitet 1960 për të argumentuar mundësinë e një kolapsi të popullsisë globale.
Sipas ekspertëve të përmendur në raport, një skenar i tillë nuk u materializua atëherë edhe për shkak të rënies së normave të fertilitetit në shkallë botërore. Kjo pikë mbetet e debatueshme në qarqet akademike, pasi faktorët që ndikojnë mbi popullsinë janë shumë më kompleksë sesa një tregues i vetëm.
Lindshmëria në rënie dhe debatet për të ardhmen
Një tjetër studim i përmendur në raport sugjeron se mesatarja duhet të jetë 2.7 fëmijë për grua për të shmangur një rënie drastike të popullsisë. Ndërkohë, në shumë vende të botës normat e lindjeve vijojnë të bien.
Shqetësime për këtë prirje ka shprehur publikisht edhe Elon Musk, i cili ka paralajmëruar se rënia e lindshmërisë mund të sjellë tkurrje të fuqisë punëtore dhe pasoja ekonomike e sociale. Megjithatë, debati mbi popullsinë globale mbetet i hapur dhe i varur nga shumë faktorë, nga politikat publike te krizat mjedisore dhe zhvillimet shëndetësore.
Në thelb, studimi nuk jep një afat të prerë për fatin e njerëzimit, por ngre një sinjal të fortë mbi cenueshmërinë e ekuilibrave demografikë.
Ajo që del qartë është se krizat globale nuk ndikojnë vetëm ekonominë apo klimën, por mund të prekin edhe vetë trajektoren e popullsisë në dekadat që vijnë.