Lufta në Ukrainë po kthehet në një barrë gjithnjë e më të rëndë për financat e Rusisë. Sipas një letre të cituar nga Financial Times, shpenzimet ushtarake të Moskës pritet të tejkalojnë planin buxhetor të vitit me rreth 2 trilionë rubla, ndërsa qeveria ruse po shqyrton ngrirje dhe shkurtime në sektorë të tjerë për të mbajtur në këmbë financimin e luftës.
Kosto shtesë përtej planit buxhetor
Sipas dokumentit të cituar nga Financial Times, Ministria ruse e Financave ka paralajmëruar se kostot e luftës në Ukrainë mund të tejkalojnë buxhetin e vitit 2026 me rreth 2 trilionë rubla, ose afërsisht 28 miliardë dollarë.
Në një skenar të pafavorshëm, e njëjta “vrimë” buxhetore mund të arrijë deri në 4 trilionë rubla këtë vit dhe të vazhdojë edhe në 2027-2028, çka sugjeron se presioni financiar nuk shihet më si episod i përkohshëm, por si problem strukturor për financat publike ruse.
Deficiti ka kaluar tashmë planin vjetor
Versioni i publikuar nga Financial Times tregon se Kremlini kishte planifikuar një deficit prej 3.8 trilionë rublash për gjithë vitin 2026. Por vetëm në katër muajt e parë, deficiti buxhetor ka arritur në 5.9 trilionë rubla, ose 2.5% të PBB-së.
Ky është, sipas të njëjtit raportim, rezultati më negativ që nga nisja e pushtimit të plotë të Ukrainës në vitin 2022. Diferenca mes planit dhe ecurisë reale e vë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e llogarive publike që Moska ka tentuar të paraqesë si të menaxhueshme.
40% e buxhetit shkon për mbrojtje dhe siguri
Rusia ka ndarë tashmë 16.84 trilionë rubla për mbrojtje dhe siguri, gati 40% e buxhetit shtetëror të këtij viti. Kjo peshë tregon qartë prioritetin e Kremlinit: lufta mbetet përpara sektorëve të tjerë, edhe kur kostoja fiskale po rritet.
Sipas letrës, ministri i Financave Anton Siluanov i kishte kërkuar qeverisë që në shkurt të ngrinte shpenzimet e planifikuara në fusha të tjera për të mbuluar rritjen e kostove ushtarake. Dokumenti propozon një ngrirje prej 2.9 trilionë rublash këtë vit, me mundësi rritjeje në 7.1 trilionë rubla deri në vitin 2028.
Të ardhurat nga nafta nuk mjaftojnë
Rritja e çmimeve të naftës, e lidhur sipas raportimit me tensionet mes SHBA-së dhe Iranit, i ka dhënë përkohësisht frymëmarrje të ardhurave ruse. Nafta ka kaluar mbi 100 dollarë për fuçi për herë të parë që nga viti 2022.
Megjithatë, sipas vlerësimit të Financial Times, edhe këto të ardhura shtesë vështirë se do të mbulojnë të gjithë zgjerimin e shpenzimeve të luftës. Me fjalë të tjera, edhe një treg energjie më i favorshëm nuk po e mbyll dot hendekun që po hapin kostot ushtarake.
Ngadalësim ekonomik dhe debat për prioritetet
Mjedisi ekonomik në Rusi, sipas të dhënave të cituara në analizë, po përkeqësohet. Ministria ruse e Zhvillimit Ekonomik ka ulur parashikimin e rritjes për vitin 2026 në 0.4%, dukshëm më poshtë se pritjet e mëparshme, ndërsa edhe projeksionet për 2027 dhe 2028 janë rishikuar në kahun negativ.
Në debatin e brendshëm rus po shtohet edhe kritika për zhvendosjen e burimeve drejt luftës. Deputeti Renat Suleimanov ka argumentuar se kur 40% e buxhetit federal shkon për mbrojtje dhe siguri, investimet dhe shpenzimet sociale mbeten të kufizuara. Edhe ish-zyrtarja e Bankës Qendrore, Alexandra Prokopenko, sipas raportimit, e sheh letrën e Siluanov si provë se Kremlini i jep përparësi absolute luftës ndaj pjesës tjetër të ekonomisë.
Deklarimet zyrtare nga Moska vazhdojnë të flasin për rishikim teknik të buxhetit dhe përqendrim te “fushat prioritare”. Por dokumenti i cituar nga Financial Times sugjeron një realitet më të ashpër: barra e luftës po ha hapësirën fiskale të shtetit rus dhe po e shtyn qeverinë drejt ngrirjes së shpenzimeve civile.
Nëse këto projeksione konfirmohen, presioni mbi buxhetin e Rusisë nuk do të jetë vetëm çështje shifrash, por edhe test politik për aftësinë e Kremlinit për të mbajtur një luftë të kushtueshme pa e thelluar më tej dobësimin ekonomik.