Shqipëria është “afër synimit” në rrugën drejt Bashkimit Europian, sipas deklaratës së Ursula von der Leyen nga Tivati, ku po mbahet samiti mes BE-së dhe Ballkanit Perëndimor. Por përtej tonit inkurajues, mesazhi zyrtar nga Brukseli mbetet i njëjtë: afrimi me unionin varet nga meritat, ritmi i reformave dhe përmbushja e kritereve, jo nga retorika politike.
Mesazh pozitiv nga Tivati, me rezervën e zakonshme të Brukselit
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, deklaroi nga Tivati se zgjerimi i Bashkimit Europian mbetet një proces i bazuar në meritë. Ajo theksoi se kjo nuk do të thotë që procesi duhet të jetë i ngadaltë, por përkundrazi më i shpejtë, më i besueshëm dhe më i dukshëm për qytetarët.
Sipas saj, Shqipëria dhe Mali i Zi po bëjnë “punë shumë të mirë” dhe janë pranë objektivit të tyre. Megjithatë, edhe ky formulim lë të qartë se nuk ka një angazhim të ri konkret për anëtarësim, por një vlerësim politik në kuadër të procesit ekzistues.
Shqipëria përmendet si progres, por pa afate të reja
Në deklarimin e saj, von der Leyen veçoi progresin e Shqipërisë dhe Malit të Zi në rrugën e integrimit. Ajo foli për një “moment shumë të përshtatshëm” që, sipas versionit zyrtar të BE-së, duhet kthyer në veprim konkret dhe më pas në anëtarësim.
Ajo që mungon edhe këtë herë janë afatet, garancitë apo hapat e detajuar që do ta bënin këtë optimizëm të matshëm. Për vendet kandidate, përfshirë Shqipërinë, mesazhi mbetet pozitiv në sipërfaqe, por i hapur në interpretim sa i takon ritmit real të procesit.
Non-paper i Gjermanisë dhe Francës kërkon integrim gradual
Më herët, Gjermania dhe Franca paraqitën një non-paper për Ballkanin Perëndimor, ku i kërkojnë Komisionit Europian të hartojë propozime që do të lehtësonin integrimin gradual të vendeve kandidate në BE.
Sipas këtij dokumenti joformal, shtetet që afrohen me anëtarësimin mund të përfitonin më herët nga disa avantazhe të tregut të brendshëm europian, si edhe nga një përfshirje më e madhe në proceset institucionale të unionit. Ky është një sinjal për një qasje më fleksibël, por jo për një anëtarësim të përshpejtuar automatik.
Anëtarësimi i plotë mbetet objektivi, por kushtet nuk hiqen
Në dokumentin franko-gjerman thuhet se politika e zgjerimit ka nevojë për një shtysë të re dhe se samitet e qershorit me Ballkanin Perëndimor dhe Moldavinë përbëjnë një mundësi që nuk duhet humbur.
Po aty nënvizohet se qëllimi final mbetet anëtarësimi i plotë në Bashkimin Europian. Sipas dokumentit, integrimi gradual nuk synon ta zëvendësojë këtë objektiv dhe as ta zgjasë rrugën drejt tij, ndërsa procesi duhet të bëhet më efikas dhe më i shpejtë, por në përputhje me kriteret e Kopenhagës.
Për Shqipërinë, deklaratat nga Tivati mbajnë gjallë narrativën e afrimit me BE-në, por pa ndryshuar thelbin e formulës europiane: progresi vlerësohet, ndërsa hyrja mbetet e kushtëzuar.
Me fjalë të tjera, sinjalet janë inkurajuese, por prova reale do të jetë te hapat konkretë që do të pasojnë pas samitit dhe te mënyra se si Brukseli do ta përkthejë këtë “moment të favorshëm” në vendimmarrje të matshme.