Presidenti amerikan Donald Trump ka përdorur sërish një dalje publike për të vënë në shënjestër aleatët e NATO-s, këtë herë nga Ankaraja, ku u shfaq përkrah presidentit turk Recep Tayyip Erdoğan. Sipas deklaratave të tij, disa vende anëtare nuk i janë përgjigjur pritshmërive të Uashingtonit gjatë konfliktit me Iranin, një pretendim që Trump e paraqiti si provë të mungesës së reciprocitetit brenda aleancës.
Trump thotë se po “testonte” aleatët
Gjatë një deklarate për mediat në kryeqytetin turk, Trump tha se kishte “testuar” vendet aleate për të parë nëse do të qëndronin pranë Shteteve të Bashkuara në një moment të vështirë.
Sipas versionit të tij, SHBA ka qenë për vite me radhë garantuese për sigurinë e aleatëve, ndërsa përgjigjja që priste nga partnerët në këtë rast nuk erdhi në të njëjtën masë.
Akuza të drejtpërdrejta ndaj disa vendeve europiane
Trump tha se ishte “shumë i zhgënjyer” nga qëndrimi i vendeve të NATO-s dhe kritikoi faktin që disa prej tyre zgjodhën të mos përfshiheshin në konfliktin me Iranin.
Ai përmendi me emër Italinë, Gjermaninë dhe Francën, duke pretenduar se këto vende refuzuan të mbështesnin SHBA-në. Në të njëjtën linjë, ai ngriti edhe pyetjen pse Uashingtoni, sipas tij, shpenzon shuma të mëdha për aleancën, ndërsa nuk merr të njëjtën mbështetje kur e kërkon.
Edhe Britania në shënjestër
Në deklaratat e tij, presidenti amerikan komentoi edhe vendimin e kryeministrit britanik në largim, Keir Starmer, për të lejuar përdorimin e bazave ajrore britanike nga forcat amerikane vetëm për sulme me karakter mbrojtës ndaj Iranit.
Trump e cilësoi këtë si një vendim “shumë jopopullor”, duke sinjalizuar se pakënaqësia e tij nuk ishte e kufizuar vetëm te disa kryeqytete të BE-së, por prekte më gjerë mënyrën se si aleatët po i përgjigjen kërkesave të Uashingtonit.
Mesazh politik edhe për vendin pritës
Trump shtoi se nëse samiti i NATO-s nuk do të zhvillohej në Turqi, ai mund të mos kishte marrë pjesë fare. Deklarata u bë në prani të Erdoğanit, të cilit iu referua si “mik” dhe “lider shumë i fortë”.
Kjo e vendos edhe më shumë theksin te pesha politike që Trump po i jep marrëdhënies me Ankaranë, në një moment kur raportet brenda aleancës po shfaqin tensione të hapura, të paktën në retorikën publike të presidentit amerikan.
Deklaratat nga Ankaraja e konfirmojnë vijën e njohur të Trump ndaj NATO-s: mbështetje e kushtëzuar, presion publik ndaj aleatëve dhe përdorim i aleancës si instrument negocimi politik.
Përtej tonit të ashpër, mbetet për t’u parë nëse këto qëndrime do të prodhojnë pasoja konkrete në samit apo do të mbeten pjesë e një strategjie presioni që Trump e përdor prej kohësh ndaj partnerëve perëndimorë.