Amnistia 2026 po has një tjetër ngërç në praktikë: vonesat në zbardhjen e vendimeve gjyqësore po përdoren nga të dënuarit si argument për të kërkuar përfitim nga ligji. Çështja nxjerr sërish në pah jo vetëm paqartësitë në zbatim, por edhe koston që prodhojnë zvarritjet e gjykatave për qytetarët që përballen me drejtësinë.
Vonesat po kthehen në argument ligjor
Në gjykata po paraqiten kërkesa nga të dënuar që pretendojnë se duhet të përfshihen në Amnistinë 2026, edhe kur vendimi i shkallës së parë nuk kishte marrë formë të prerë brenda afatit të parashikuar. Argumenti i tyre lidhet me rastet kur vendimmarrja ishte shpallur, por nuk ishte zbardhur në kohë.
paragraphs nuk duhet te shfaqen ne tekst
Sipas këtij interpretimi, nëse vendimi nuk u ankimua dhe duhej të kishte hyrë në fuqi para 31 majit, vonesa e gjykatës në zbardhje nuk mund t’u mohojë të dënuarve të drejtën për të përfituar nga amnistia. Pikërisht këtë linjë po përdorin kërkuesit në proceset që po zhvillohen aktualisht.
Pretendimi: sistemi ua bllokoi afatin
Kërkuesit mbajnë qëndrimin se e drejta u buron nga ligji, por nuk mundën ta ushtrojnë për shkak të moszbardhjes së vendimit nga shkalla e parë. Sipas tyre, kjo pengoi që vendimi të merrte formë të prerë brenda afatit dhe, për pasojë, gjykata duhet t’i shpallë përfitues të amnistisë.
Këto kërkesa lidhen edhe me pushimin e çështjeve për veprat penale që ligji i ka falur. Në vend që amnistia të zbatohet pa pengesa, një pjesë e saj po zhvendoset në një betejë të re gjyqësore, ku barra bie sërish mbi qytetarin dhe jo mbi institucionet që kanë shkaktuar vonesat.
Një problem i vjetër që po përsëritet
Edhe gjatë amnistisë së kaluar, dhjetëra të dënuar kishin ngritur të njëjtin shqetësim për moszbardhjen e vendimeve brenda afatit. Problemi ishte evidentuar më herët edhe nga Inspektoriati i Lartë i Drejtësisë, çka tregon se nuk bëhet fjalë për raste të izoluara, por për një mangësi të përsëritur në funksionimin e sistemit.
Nga vëzhgimi i amnistive ndër vite, vihet re se zvarritjet nuk mbarojnë me miratimin e ligjit. Përkundrazi, për shumë përfitues të mundshëm, rruga reale nis më pas në gjykatë, me procese të gjata për shuarje apo ulje dënimi.
Rasti i Lirie Delishit dhe vendimi me dy vite vonesë
Një nga rastet e përmendura është ai i Lirie Delishit nga Durrësi, e cila përfitoi nga Amnistia 2024 vetëm pas dy vitesh. Sipas dosjes së cituar në raportim, gjykata ia njohu këtë të drejtë më 25 maj 2026.
Delishi ishte hetuar në vitin 2020 për falsifikim dokumentesh, pasi rezultoi se ishte larguar nga Shqipëria me pasaportë false. Pas dënimit me 4 muaj burgim, Prokuroria kërkoi ekstradimin e saj nga Britania e Madhe, ndërsa çështja atje u pezullua pas apelimit.
Më pas, në Shqipëri u zhvillua procesi për shuarjen e dënimit si përfituese e Amnistisë 2024. Gjykata vendosi shuarjen e dënimit dhe vlerësoi se ajo nuk ishte fshehur nga drejtësia, duke arsyetuar se kishte lindur fëmijë në Britaninë e Madhe dhe e kishte pasur të pamundur të paraqitej.
Shifra lirimesh, por jo fund i odisesë gjyqësore
Sipas të dhënave zyrtare, nga Amnistia 2026 u liruan 541 të dënuar, ndërsa qindra të tjerëve iu ul dënimi me nga një vit. Megjithatë, për një pjesë tjetër, përfitimi real mbetet i varur nga proceset gjyqësore dhe nga ritmi i një administrate që ka prodhuar probleme edhe më herët.
Kjo do të thotë se, pavarësisht efekteve që paraqiten në shifra, zbatimi i ligjit mbetet i kontestuar në terren. Kur afatet varen nga vonesat e gjykatave, debati nuk është vetëm teknik: ai prek drejtpërdrejt barazinë para ligjit dhe përgjegjësinë e institucioneve.
Amnistia, në letër, paraqitet si mekanizëm lehtësues. Në praktikë, një pjesë e saj po përplaset sërish me të njëjtat vonesa, të njëjtin informalitet procedural dhe të njëjtën mungesë përgjegjësie institucionale.
Pikërisht aty po mbështeten tani të dënuarit që kërkojnë të mos penalizohen për vonesat e gjykatave, por të trajtohen sipas afateve që ligji kishte parashikuar.