Nga Rogé Karma
Si po e shmang Kina një krizë globale të energjisë – dhe pse askush nuk e di saktësisht se si
Kur Irani mbylli Ngushticën e Hormuzit, shumica e analistëve parashikuan se çmimi i naftës do të arrinte shpejt në 150–200 dollarë për fuçi. Megjithatë, muaj më vonë, tregu nuk reagoi ashtu siç pritej. Edhe pse shumë vende u detyruan të përdornin rezervat e tyre strategjike, çmimi i naftës mezi kaloi kufirin e 100 dollarëve për fuçi.
Sipas ekspertëve, arsyeja kryesore mund të jetë Kina.
Para shpërthimit të konfliktit, Kina ishte importuesi më i madh i naftës në botë, duke blerë më shumë naftë se e gjithë Evropa së bashku dhe pothuajse dyfishin e importeve amerikane. Por vetëm pak javë pas fillimit të luftës, Pekini uli në mënyrë të papritur importet e naftës, duke i reduktuar deri në rreth gjysmën e nivelit të mëparshëm.
Ky veprim liroi miliona fuçi në ditë për tregjet ndërkombëtare dhe ndihmoi në shmangien e një mungese globale që mund të kishte çuar çmimet në nivele rekord.
Analisti i tregjeve të energjisë Rory Johnston e përshkruan Kinën si faktorin më të rëndësishëm që pengoi shpërthimin e çmimeve, duke shtuar se askush në treg nuk e kishte parashikuar një zhvillim të tillë.
Një enigmë energjetike
Normalisht, një ulje kaq e madhe e importeve do të nënkuptonte një rënie drastike të konsumit të energjisë. Megjithatë, nuk ka prova që kjo ka ndodhur në Kinë.
Tregues si trafiku, aktiviteti industrial dhe lëvizja ekonomike nuk tregojnë shenja të një ngadalësimi të madh. Po ashtu, reduktimi nuk mund të shpjegohet me kalimin e menjëhershëm te automjetet elektrike apo energjitë e rinovueshme, pasi një transformim i tillë kërkon vite.
Për këtë arsye, shumë ekspertë e konsiderojnë situatën një mister të vërtetë.
A po furnizohet fshehurazi nga Rusia?
Një nga teoritë është se Kina po merr më shumë naftë nga Rusia përmes të ashtuquajturës “flotë hije”, e cila përdoret për të shmangur sanksionet perëndimore.
Megjithatë, specialistët argumentojnë se është pothuajse e pamundur të fshihen miliona fuçi nafte që mbërrijnë në portet kineze. Tankerët gjigantë dhe terminalet e shkarkimit monitorohen vazhdimisht, ndaj një rritje kaq e madhe e importeve nuk do të kalonte pa u vënë re.
Rezerva sekrete?
Një teori tjetër është se Kina po përdor rezerva strategjike shumë më të mëdha nga sa njihen publikisht.
Rezervuarët e mëdhenj të dukshëm satelitorë nuk tregojnë shenja zbrazjeje, gjë që ka shtyrë disa analistë të besojnë se Pekini mund të ketë depo të fshehta nëntokësore me naftë, naftë të përpunuar dhe benzinë.
Edhe pse nuk ekzistojnë prova të drejtpërdrejta për këtë, disa ekspertë e konsiderojnë këtë shpjegimin më logjik për atë që po ndodh.
Pse Kina nuk po blen më?
Edhe nëse rezervat sekrete ekzistojnë, mbetet pyetja më e madhe: përse Kina vendosi të ulë kaq shumë importet?
Zakonisht, kur një shtet përdor rezervat strategjike, ai bashkëpunon me vendet e tjera dhe, sapo çmimet bien, fillon t’i rimbushë ato.
Kina ka bërë të kundërtën. Ajo reduktoi importet në mënyrë të njëanshme dhe nuk i ka rikthyer ato, edhe pse çmimet kanë rënë në nivele ku historikisht do të kishte rifilluar blerjet.
Teoritë mbi motivet e Pekinit
Ekspertët kanë ngritur disa hipoteza.
Njëra është se Kina synon të fitojë ndikim ndërkombëtar duke ndihmuar stabilitetin e ekonomisë globale.
Një tjetër sugjeron se Pekini po demonstron se mund të përballojë një bllokadë energjetike, një mesazh me rëndësi të veçantë në rast të një konflikti të mundshëm për Tajvanin, pasi pjesa më e madhe e importeve kineze kalon përmes Ngushticës së Malakës.
Ekziston edhe një teori ekonomike: Kina mbështetet fuqishëm te eksportet. Një recesion i rëndë në Evropë ose Azi do të ulte ndjeshëm kërkesën për produktet kineze. Duke liruar naftë për tregun ndërkombëtar, Pekini mund të ketë mbrojtur indirekt edhe ekonominë e vet.
Një fuqi e re globale
Pavarësisht motivit të vërtetë, Kina ka treguar se zotëron një instrument të ri dhe jashtëzakonisht të fuqishëm ndikimi.
Sa kohë që kriza në Lindjen e Mesme vazhdon, vendimi i Pekinit për të rritur ose ulur importet e naftës mund të ndikojë drejtpërdrejt në çmimet globale të energjisë, duke prekur ekonomitë e mëdha, përfshirë Shtetet e Bashkuara.
Siç shprehet Jason Bordoff, drejtues i Qendrës për Politikën Globale të Energjisë në Universitetin Columbia: për më shumë se pesë dekada, gjatë çdo krize nafte, telefonata e parë e presidentit amerikan ishte drejt Arabisë Saudite. Sot, sipas tij, ndoshta telefonata më e rëndësishme duhet të bëhet drejt Pekinit.
Ky është një tregues i qartë se balanca e fuqisë në tregjet globale të energjisë mund të jetë duke ndryshuar.
Shënim: Ky artikull është një përkthim dhe përshtatje në gjuhën shqipe i një materiali të publikuar fillimisht nga The Atlantic. Të gjitha të drejtat mbi artikullin origjinal i përkasin The Atlantic dhe autorit të tij. Ky publikim bëhet vetëm për qëllime informimi, me atribuimin e burimit origjinal.