Mes kundërshtimeve që kanë shpërthyer në disa nga zonat e prekura, mazhoranca ka hedhur hapin e radhës për reformën e re territoriale, duke ua dërguar bashkive draftin e projektligjit. Lëvizja hap zyrtarisht fazën e konsultimeve, por vjen në një klimë tensioni lokal dhe me dyshime të pritshme mbi mënyrën se si do të peshohen realisht opinionet e komuniteteve.
Drafti u është dërguar bashkive për mendim
Partia Socialiste u ka përcjellë bashkive projektligjin për ndarjen e re administrative të njësive të qeverisjes vendore. Në shkresën shoqëruese kërkohet që kryetarët e bashkive dhe këshillat bashkiakë të japin qëndrimin e tyre për propozimin, duke argumentuar kundërshtimet apo alternativat që mund të kenë.
Bashkitë do të kenë 60 ditë kohë nga marrja e kërkesës për të zhvilluar dëgjesa me qytetarët, me qëllim informimin dhe konsultimin. Mbetet për t’u parë sa hapësirë reale do të ketë ky proces për të ndikuar në hartën përfundimtare, në kushtet kur kundërshtimet kanë nisur që në fazën e paraqitjes së draftit.
Çfarë parashikon ndarja e re administrative
Sipas draftit, reforma propozon 46 bashki dhe 12 qarqe. Skema e re organizohet në modelin bashki-qytet, ku bashkia përbëhet nga qytetet, ndërsa qyteti nga njësitë administrative dhe fshatrat, duke u konsideruar si njësi funksionale për planifikimin, përfaqësimin dhe organizimin e shërbimeve.
Në total, struktura e propozuar përfshin 71 qytete dhe 387 njësi administrative. Njëzet bashki parashikohen të kenë më shumë se një qytet brenda tyre, çka tregon shkallën e konsolidimit që synon kjo ndërhyrje në hartën vendore.
Berati dhe Elbasani me bashkime trepalëshe
Në draft parashikohen edhe dy konsolidime trepalëshe. Bashkia e Beratit do të përfshinte tre qytete: Beratin, Dimalin dhe Poliçanin. Po ashtu, Bashkia e Elbasanit do të përfshinte Elbasanin, Cërrikun dhe Belshin.
Këto janë ndër ndryshimet më të dukshme të skemës së propozuar dhe pritet të jenë edhe ndër pikat më të debatuara në nivel lokal, sidomos në zonat ku identiteti administrativ dhe balancat e përfaqësimit konsiderohen çështje të ndjeshme.
Si ndahen qarqet dhe çfarë kriteresh jep mazhoranca
Sa u takon qarqeve, sipas projektit Vlora del qarku me numrin më të madh të bashkive, me 6 të tilla, e ndjekur nga Korça me 5. Elbasani, Gjirokastra, Shkodra dhe Tirana do të kenë nga 4 bashki, ndërsa qarqet Berat, Dibër, Durrës, Kukës dhe Lezhë nga 3 bashki secili.
Sipas versionit të Partisë Socialiste, vlerësimi i territorit është mbështetur në tre tregues: funksionalitetin e bashkive, performancën ekonomike dhe masën urbane. Po në këto kritere pritet të mbështeten edhe përgjigjet që do të kthejnë bashkitë dhe këshillat bashkiakë për draftin.
Objektivi politik: zgjedhjet vendore 2027 me hartë të re
Synimi i shpallur nga mazhoranca është që zgjedhjet për organet e qeverisjes vendore të vitit 2027 të zhvillohen mbi bazën e ndarjes së re territoriale. Kjo e vendos reformën në një kalendar të qartë politik dhe e bën edhe më të rëndësishëm debatin mbi transparencën e procesit.
Në praktikë, përplasja mes afatit institucional, interesave lokale dhe protestave në terren pritet të shoqërojë të gjithë fazën e konsultimeve, ndërsa bashkitë do të duhet të shprehen zyrtarisht për një ndërhyrje që prek drejtpërdrejt përfaqësimin dhe administrimin vendor.
Drafti për reformën territoriale ka hyrë kështu në fazën e konsultimit formal, por klima në terren tregon se procesi nuk do të kalojë pa kundërshti.
Pesha reale e dëgjesave me qytetarët dhe e opinioneve të bashkive mbetet testi kryesor për një reformë që prek drejtpërdrejt hartën e pushtetit vendor.