Një komponent i raketës Falcon 9 të SpaceX, i mbetur në orbitën hënore prej vitit të kaluar, rezulton të jetë përplasur me shpejtësi të lartë në sipërfaqen e Hënës. Edhe pse verifikimi final ende pritet, rasti po rikthen në qendër një problem që trajtohet shpesh vetëm pasi ndodh impakti: grumbullimi i mbeturinave hapësinore jashtë kontrollit të plotë.
Objekti ishte rreth 4 tonë dhe po lëvizte me shpejtësi shumë të lartë
Sipas të dhënave të publikuara, objekti ishte faza e dytë e një rakete Falcon 9, me përmasa të krahasueshme me një autobus shkolle dhe me peshë rreth katër tonë.
Kjo pjesë ishte përdorur në janar 2025 për të dërguar drejt Hënës një mjet të kompanisë Firefly Aerospace. Më pas, komponenti mbeti në hapësirë si mbeturinë orbitale, duke ndjekur një trajektore që ekspertët e kishin konsideruar të pashmangshme drejt sipërfaqes hënore.
Përplasja dyshohet se ndodhi në anën e largët të Hënës
Sipas llogaritjeve të ekspertëve, impakti ka ndodhur në kraterin Ajnshtajn, në anën e largët të Hënës, me një shpejtësi rreth 8.690 kilometra në orë.
Zona ku dyshohet se ndodhi përplasja ndodhet larg vendit historik të uljes së Apollo 11. Meqenëse nuk ka mjete orbitale në pozicion për ta regjistruar drejtpërdrejt ngjarjen, shkencëtarët po analizojnë imazhe nga teleskopë të specializuar për të identifikuar renë e pluhurit të krijuar pas impaktit.
SpaceX e quan përplasje të paqëllimshme
Sipas versionit të kompanisë, përplasja nuk ishte e planifikuar. SpaceX ka sqaruar se misioni hënor kërkoi më shumë shtytje se sa misionet që rikthehen në Tokë, ku fazat e raketave zakonisht digjen gjatë rihyrjes në atmosferë.
Sipas Julianna Simon, menaxhere programi në SpaceX, trajektorja u ndikua nga kombinimi i forcave gravitacionale dhe aktivitetit diellor, çka çoi në devijimin përfundimtar drejt sipërfaqes së Hënës.
Debati për mbeturinat hapësinore po bëhet më i fortë
Edhe pse raste të tilla mbeten të rralla, ngjarja i shtohet episodeve të mëparshme, si përplasja e një rakete kineze në vitin 2022 apo impaktet e kontrolluara të NASA-s për qëllime shkencore.
Çështja po merr më shumë peshë në një moment kur NASA po përgatit misionet e programit Artemis dhe synon ndërtimin e një baze në Hënë. Në këtë kontekst, menaxhimi i mbeturinave orbitale nuk shihet më vetëm si debat teknik, por si çështje e drejtpërdrejtë sigurie për infrastrukturën e ardhshme hapësinore.
Për momentin, konfirmimi i plotë i impaktit mbetet në pritje të analizave shtesë.
Por edhe pa një pamje të drejtpërdrejtë të përplasjes, rasti nxjerr sërish në pah boshllëqet në kontrollin e objekteve që lihen pas në hapësirë.