Zjarret që kanë përfshirë zona të ndryshme të vendit po rikthejnë jo vetëm alarmin për dëmet në terren, por edhe dyshimet mbi interesat që mund të fshihen pas tyre. Ish-deputetja e PS, Marjana Koçeku, ka artikuluar akuza të forta për rastet e fundit në Krujë, duke sugjeruar se në Shqipëri zjarri është përdorur jo rrallë si instrument për interesa politike dhe ekonomike.
Dyshimet e ngritura për zonën e Krujës
Koçeku është ndalur te zona pas fabrikës së çimentos në Krujë, ku ndodhen disa gurore të mëdha dhe ku ditët e fundit janë regjistruar disa vatra zjarri. Sipas saj, fakti që një pjesë e këtyre vatrave vijojnë të mbeten aktive ngre pikëpyetje serioze për mënyrën si administrohet territori.
Në thelb të reagimit të saj është dyshimi se këto episode nuk mund të shihen thjesht si ngjarje të izoluara, por si pjesë e një realiteti ku toka, pylli dhe përdorimi i territorit mbeten të ekspozuara ndaj interesave të forta ekonomike.
Pretendimi për prapavijë politike dhe ekonomike
Sipas Koçekut, në disa raste zjarret mund të shërbejnë për të hapur rrugë për zhvillime të mëvonshme, lehtësime ligjore apo depërtime që në kushte normale do ta kishin më të vështirë të kalonin. Ajo e paraqet zjarrin si një mjet presioni mbi territorin, jo thjesht si pasojë neglizhence apo temperature të larta.
Në këtë linjë, ajo ka sjellë si shembull edhe Pishë-Poron, ku, sipas pretendimit të saj, zjarri vijoi për ditë të tëra dhe shkaktoi djegie të mëdha pa ndërhyrjen e duhur.
Akuza për mungesë kontrolli mbi tokën dhe pyjet
Një tjetër pikë e ngritur prej saj lidhet me administrimin e paqartë të tokë-pyllit. Sipas Koçekut, mungesa e një vije të qartë përgjegjësie e kthen territorin në një hapësirë ku askush nuk mban realisht barrën e mbrojtjes, ndërsa shumëkush sheh vetëm mundësinë e përfitimit.
Ky është një problem që shkon përtej emergjencës së zjarreve dhe prek mënyrën si institucionet e kanë lënë pronën, pyjet dhe kufijtë e përgjegjësisë në mjegull administrative. Kur toka perceptohet si “e askujt”, rritet terreni për abuzim dhe dobësohet reagimi në kohë.
Kritika edhe për reformat territoriale
Koçeku e lidh këtë situatë edhe me ndërhyrjet territoriale të viteve të fundit, duke argumentuar se heqja e kompetencave nga niveli lokal ka dobësuar lidhjen e komuniteteve me territorin. Sipas saj, kur vendimmarrja largohet nga njerëzit e zonës, zbehet edhe ndjesia e përkatësisë dhe përgjegjësisë për mbrojtjen e vendit.
Në vlerësimin e saj, kjo e kthen marrëdhënien mes komunitetit dhe territorit në një raport thjesht burokratik, ndërsa në terren mbetet boshllëku institucional që favorizon dëmtimin, shfrytëzimin dhe spekulimin.
Deklaratat e ish-deputetes hedhin akuza të rënda për një çështje ku deri tani përgjegjësia publike shpesh është tretur mes justifikimeve për temperaturat, erën apo pakujdesinë. Pretendimet e saj nuk shoqërohen me prova zyrtare në këtë fazë, por ato risjellin në qendër pyetjen thelbësore: kush përfiton kur digjet territori dhe pse shteti vazhdon të duket më i dobët në mbrojtje sesa interesat që rrinë në pritje pas zjarrit?