Kuvendi i ka përcjellë SPAK-ut një paketë me 32 rekomandime për vitin 2026, ku bie në sy kërkesa për të rishikuar përdorimin e paraburgimit dhe për të shtuar masat alternative të sigurisë. Lëvizja vjen nga mazhoranca socialiste dhe prek drejtpërdrejt një nga instrumentet më të debatueshme të drejtësisë penale, në një kohë kur arrestet me burg dhe zvarritja e proceseve kanë qenë shpesh në qendër të kritikave publike.
Rezoluta e miratuar nga mazhoranca
Sipas dokumentit të miratuar më 23 korrik dhe të firmosur nga kryeparlamentari Niko Peleshi, SPAK-ut i është kërkuar që deri më 23 gusht të hartojë një plan veprimi për zbatimin e rekomandimeve.
Në thelb, Kuvendi i kërkon Strukturës së Posaçme të rishikojë praktikën e masave të sigurimit personal dhe të rrisë përdorimin e alternativave ndaj paraburgimit, duke iu referuar standardeve europiane të të drejtave të njeriut.
Presion për rishikimin e arrestit me burg
Në rezolutë kërkohet që gjatë vitit 2026 të bëhet çdo katër muaj analizë e kohëzgjatjes së paraburgimit dhe raportit të tij me dënimet përfundimtare.
Objektivi i shpallur është evidentimi i rasteve kur koha në paraburgim afrohet ose mbulon në mënyrë thelbësore dënimin final, si edhe marrja e masave për shmangien e kësaj praktike. Kjo pikë prek një debat të ndjeshëm: nëse paraburgimi po përdoret si mjet i tepruar përpara se çështjet të marrin vendim të formës së prerë.
Jo vetëm procedime, por edhe goditje e pasurisë
Një tjetër bosht i rekomandimeve lidhet me hetimet financiare dhe pasurore paralele. Sipas versionit zyrtar të rezolutës, Kuvendi kërkon që SPAK të rrisë fokusin te konfiskimi i pasurive në çështjet e korrupsionit, veçanërisht kur bëhet fjalë për nivele të larta të administratës publike.
Mesazhi politik është i qartë: ndjekja penale nuk duhet të mbetet vetëm te përgjegjësia individuale, por të godasë edhe përfitimin ekonomik të paligjshëm. Dokumenti kërkon analiza periodike jo vetëm për numrin e procedimeve dhe personave të dërguar në gjykatë, por edhe për shkallën konkrete të konfiskimit të pasurive.
Stoku i dosjeve dhe standardi i provave
Rezoluta ndalet edhe te ngarkesa e dosjeve dhe cilësia e çështjeve që dërgohen për gjykim. Kuvendi e konsideron të nevojshëm reduktimin e stokut të çështjeve të mbartura dhe përmirësimin e dosjeve, sidomos sa i takon standardeve të provueshmërisë.
Po ashtu kërkohet përshpejtim i rekrutimit të hetuesve financiarë, hetuesve të BKH-së dhe oficerëve të policisë gjyqësore, me shpërndarje më të balancuar të ngarkesës së punës. Në paketë përfshihet edhe thellimi i bashkëpunimit ndërkombëtar dhe avancimi i sistemit elektronik të menaxhimit të çështjeve për më shumë transparencë statistikore në kohë reale.
Edhe emërimi i kreut të BKH-së në listën e kërkesave
Në rekomandime është përfshirë edhe një pikë që lidhet me procesin e emërimit të Drejtorit të Byrosë Kombëtare të Hetimit. Kuvendi i kërkon SPAK-ut të analizojë, në përputhje me rekomandimin e BE-së, nevojën për rishikim të rregullave dhe procedurave për këtë proces.
Sipas rezolutës, synimi është qartësimi dhe garantimi i proceseve të hapura, konkurruese dhe pa vonesa. Kjo tregon se lista e rekomandimeve nuk ndalet vetëm te hetimet dhe arrestet, por shtrihet edhe te mënyra si funksionon vetë arkitektura e brendshme e institucioneve të posaçme.
Paketa e miratuar nga mazhoranca vendos një kornizë të qartë pritshmërish politike ndaj SPAK-ut: më pak mbështetje te paraburgimi, më shumë rezultate të matshme te konfiskimi i pasurive dhe më shumë efikasitet në hetime.
Mbetet për t’u parë se sa nga këto rekomandime do të përkthehen në ndryshime reale në praktikën e përditshme të Prokurorisë së Posaçme dhe jo vetëm në raportim institucional.