Lufta me SHBA-në dhe Izraelin po i kushton shtrenjtë ekonomisë iraniane, me pasoja që po bien drejtpërdrejt mbi tregun e punës dhe shtresat më të brishta. Sipas raportimeve të cituara nga media iraniane dhe vlerësimeve ndërkombëtare, miliona qytetarë kanë mbetur pa të ardhura ose po shtyhen drejt varfërisë, ndërsa sektori prodhues, transporti dhe shërbimet po përballen me goditje zinxhir.
Sektorë të tërë në krizë
Mes më të goditurve raportohen punëtorët e rafinerive dhe industrisë tekstile, shoferët e kamionëve, asistentët e fluturimit dhe gazetarët. Sipas materialit burimor, pak sektorë kanë mbetur realisht funksionalë në kushtet e konfliktit dhe të goditjeve të vazhdueshme ndaj ekonomisë së vendit.
Kjo situatë nuk vjen në një terren të qëndrueshëm. Ekonomia iraniane, sipas të dhënave të përmendura në raportim, ishte në krizë edhe përpara përshkallëzimit të konfliktit, e goditur nga inflacioni, korrupsioni dhe sanksionet.
Të ardhurat ranë edhe para përshkallëzimit
Sipas të dhënave të cituara, të ardhurat kombëtare për frymë kanë rënë nga rreth 8 mijë dollarë në vitin 2012 në 5 mijë dollarë në vitin 2024. Kjo rënie paraqitet si tregues i një ekonomie që kishte humbur stabilitetin shumë kohë përpara goditjeve më të fundit.
Pra, konflikti nuk po krijon nga e para një krizë sociale, por po e thellon një dobësi të akumuluar prej vitesh. Në këtë kuadër, çdo bilanc zyrtar për dëmet duhet parë edhe në raport me problemet e vjetra strukturore të ekonomisë iraniane.
Paralajmërimi i OKB-së dhe dëmet në terren
Programi i Zhvillimit i Kombeve të Bashkuara, UNDP, vlerëson se deri në 4.1 milionë persona të tjerë mund të bien në varfëri si pasojë e konfliktit. Sipas të njëjtit vlerësim, dëmet fizike nga mijëra sulme ajrore kanë sjellë zhvendosje të gjerë të popullsisë.
Media iraniane EcoIran raportoi se më shumë se 23 mijë fabrika dhe firma janë goditur. Këto shifra nuk janë të verifikuara në mënyrë të pavarur në materialin burimor, por japin një ide për përmasën e goditjes që pretendohet se ka marrë struktura ekonomike e vendit.
Miliona vende pune në rrezik
Sipas zëvendësministrit iranian të Punës dhe Sigurimeve Shoqërore, Gholamhossein Mohammadi, dëmi i drejtpërdrejtë ka kushtuar një milion vende pune. Ndërkohë, botimi iranian Etemad Online ka vlerësuar se efekti zinxhir i kësaj situate ka nxjerrë nga puna edhe një milion të tjerë.
Një tjetër alarm vjen nga ndërprerja e transportit detar dhe e importeve. Sipas Hadi Kahalzadeh në Institutin Quincy, kjo goditje po vë në rrezik deri në 50% të vendeve të punës në Iran dhe mund të shtyjë edhe 5% shtesë të popullsisë në varfëri.
Rriten kërkesat për sigurim papunësie
Të dhënat zyrtare, sipas materialit burimor, tregojnë rritje të fortë të aplikimeve për sigurim papunësie. Në dy muajt e fundit janë regjistruar 147 mijë aplikantë, rreth trefishi i nivelit të një viti më parë.
Ky tregues sugjeron se goditja në tregun e punës nuk po mbetet vetëm në nivel vlerësimesh apo paralajmërimesh, por po reflektohet edhe në fluksin e qytetarëve që kërkojnë mbështetje minimale për mbijetesë.
Nëse këto prirje vijojnë, kostoja sociale e konfliktit për Iranin pritet të thellohet përtej shifrave të para të papunësisë. Për momentin, pamja që del nga raportimet dhe vlerësimet ndërkombëtare është ajo e një ekonomie të goditur dyfish: nga problemet e vjetra të brendshme dhe nga efekti shkatërrues i luftës.