Erion Braçe ka arritur një performancë të rrallë: të zbulojë Tiranën… në Tiranë. Në postimet e fundit nga terreni, ai raporton për gropa, rrugë të hapura e të mbyllura dhe punime që mbarojnë për t’u rifilluar. Me pak fjalë, përditshmërinë.
Por ka një kthesë: ajo që qytetarët e shohin prej vitesh, në rrëfimin e deputetit vjen si zbulim i freskët. Si të ishte një ekspeditë urbane ku çdo gropë ka vlerën e një prove arkeologjike dhe çdo asfalt i çarë është lajm i minutës.
Pyetjet janë ato të zakonshmet—kush planifikon, kush kontrollon, pse përsëriten gabimet?—por kësaj here duken si pyetje retorike që bëhen për herë të parë. Ironia është e dukshme: zëri që sot kërkon përgjigje është pjesë e mekanizmit që duhej t’i kishte dhënë prej kohësh.
Braçe flet për cilësi dhe rreziqe të shmangshme. Flet me ton kritik, madje të ashpër. Por kur kritika vjen nga brenda dhe prezantohet si zbulim nga jashtë, lind një kontrast që nuk fshihet dot me asnjë filtër.
Sepse Tirana nuk ka ndryshuar brenda natës. Nuk janë shfaqur sot gropat, as dje janë shpikur punimet pa mendim. Thjesht sot janë parë nga një tjetër kënd—ai i kamerës së deputetit që bën kronikë për një realitet ku ka qenë gjithmonë pjesë.
Dhe këtu krahasimi vjen vetë, pa shumë mundim: si dikur “bashkimet profesionale” që përshëndesnin vendimet dhe i shpjegonin si arritje, sot kemi kronika që i zbulojnë pasojat dhe i paraqesin si surprizë. Atëherë fjala përdorej për të mbuluar realitetin; sot përdoret për ta “zbuluar” me vonesë. Ndryshon forma, jo thelbi.
Në fund, mbetet një pyetje që s’ka nevojë për përgjigje të gjatë: kur problemi ishte aty gjithë kohën, pse u desh një “zbulim” për ta parë?
Ndoshta sepse në këtë histori, më shumë se gropat, thellësia është te kujtesa.