Shqipëria po merr sërish një sinjal të dyfishtë nga Brukseli: nga njëra anë vlerësim për ritmin e negociatave me Bashkimin Europian, nga ana tjetër një listë e gjatë problemesh që mbeten të hapura në themel të shtetit. Sipas raportit të miratuar nga Komisioni i Jashtëm i Parlamentit Europian, korrupsioni vijon të konsiderohet shqetësim serioz, ndërsa kërkohet mbrojtje e qartë për pavarësinë e SPAK-ut dhe zbatim pa ndërhyrje i rregullave kushtetuese.
Raporti u miratua me shumicë të gjerë
Komisioni i Jashtëm i Parlamentit Europian e miratoi raportin për Shqipërinë me 58 vota pro, 7 kundër dhe 7 abstenime. Dokumenti njeh angazhimin e vendit për anëtarësim në BE dhe inkurajon ruajtjen e ritmit aktual të reformave.
paragraphs broken?
Brukseli njeh progresin, por kujton se ligjet duhen zbatuar
Në tekstin e miratuar përmendet ambicia e Shqipërisë për të mbyllur negociatat deri në fund të vitit 2027 dhe vlerësohet progresi i shpejtë i viteve të fundit. Por raporti nuk e trajton këtë si sukses të mbyllur: theksi vendoset te zbatimi i plotë i legjislacionit, jo vetëm te miratimi formal i reformave.
Eurodeputetët nënvizojnë se kredibiliteti i procesit të anëtarësimit varet nga reforma të thella dhe të pakthyeshme, sidomos në fushat që lidhen me shtetin e së drejtës dhe funksionimin real të institucioneve demokratike.
Korrupsioni mbetet plagë e hapur
Sipas raportit, korrupsioni në Shqipëri mbetet problem serioz, me kërkesë të drejtpërdrejtë për forcim të hetimeve, ndjekjeve penale dhe vendimeve përfundimtare, veçanërisht në rastet e korrupsionit të nivelit të lartë.
Dokumenti kërkon gjithashtu rritje të transparencës dhe masave parandaluese në sektorët me risk të lartë, si prokurimet publike, koncesionet, licencimet, inspektimet dhe ndërtimi. Ky është një sinjal i qartë se shqetësimi europian nuk mbetet vetëm te retorika antikorrupsion, por shtrihet te mënyra si administrohen paratë publike dhe lejet me interes ekonomik.
Raporti përmend edhe shqetësimin për kuadrin e prokurimeve publike, duke kërkuar më shumë mbikëqyrje parlamentare, auditime të pavarura dhe transparencë të plotë në procedurat e tenderëve.
SPAK, gjyqësori dhe presioni politik
Një nga pikat më të forta të raportit lidhet me pavarësinë e institucioneve të posaçme kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Eurodeputetët mirëpresin punën e SPAK-ut, por njëkohësisht kërkojnë që pavarësia, burimet dhe kapaciteti operacional i tij të garantohen pa kufizim të kompetencave hetimore dhe pa minuar punën e institucionit.
Në të njëjtën linjë, raporti thekson se gjyqësori në Shqipëri vazhdon të përballet me presione dhe kërcënime politike që mund të dëmtojnë pavarësinë e tij. Po ashtu kërkohet zbatim në kohë dhe i plotë i vendimeve të Gjykatës Kushtetuese nga pushteti ekzekutiv dhe legjislativ, si provë bazë e funksionimit të shtetit të së drejtës.
Zgjedhjet, burimet shtetërore dhe imuniteti parlamentar
Në pjesën për proceset zgjedhore, raporti përsërit shqetësimet e njohura nga misionet ndërkombëtare: fushë e pabarabartë gare, përdorim i burimeve administrative që mjegullon kufirin mes shtetit dhe partisë, financim i partive politike, pretendime për blerje votash dhe presion ndaj votuesve.
Eurodeputetët u bëjnë thirrje shumicës dhe opozitës të ndjekin një reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse dhe të zbatojnë rekomandimet e mbetura të OSBE/ODIHR dhe Komisionit të Venecias përpara zgjedhjeve të ardhshme.
Sa i takon debatit për imunitetin parlamentar, raporti kujton se ai është pjesë e kuadrit kushtetues të projektuar për të garantuar funksionimin e institucioneve demokratike. Sipas dokumentit, çdo vendim në këtë drejtim duhet të merret në përputhje të rreptë me Kushtetutën dhe procedurat ligjore, pa ndërhyrje politike dhe pa vonesa të panevojshme.
Përtej gjuhës inkurajuese për integrimin, raporti i PE lë pak hapësirë për vetëkënaqësi politike në Tiranë. Mesazhi që del nga dokumenti është i qartë: shpejtësia e hapjes së kapitujve nuk mjafton, nëse korrupsioni i nivelit të lartë, presioni mbi drejtësinë dhe abuzimi me instrumentet shtetërore mbeten pjesë e realitetit.
Në këtë kuptim, sipas versionit të miratuar nga eurodeputetët, rruga drejt BE-së matet më pak nga deklaratat politike dhe më shumë nga provat konkrete se institucionet funksionojnë pa presion, pa privilegje selektive dhe me llogaridhënie reale.