Në Fletoren Zyrtare janë publikuar një seri dekretesh për dhënie dhe lënie të shtetësisë shqiptare, të firmosura në datën 5 maj 2026. Në pamje të parë, duket si një procedurë rutinë administrative. Por kur lexohet me kujdes, tabloja bëhet më interesante dhe më shqetësuese.
Në të njëjtën ditë, vetëm dy persona rezultojnë të kenë lënë shtetësinë shqiptare, ndërsa një numër shumë më i lartë personash e kanë fituar atë. Deri këtu nuk ka asgjë të paligjshme. Problemi nuk është dhënia e shtetësisë në vetvete. Problemi është mungesa e shpjegimit publik, sidomos kur një pjesë e rasteve mbështeten në nene që lënë hapësirë për interpretim, vlerësim dhe diskrecion shtetëror.
Në disa raste, dhënia e shtetësisë duket e kuptueshme. Kur bëhet fjalë për persona me emra qartësisht shqiptarë, të lidhur me Kosovën, Maqedoninë e Veriut, diasporën apo familje shqiptare jashtë kufijve, logjika është e qartë: kemi të bëjmë me origjinë, lidhje gjaku, lidhje kombëtare ose rikthim juridik te shtetësia shqiptare.
Por shqetësimi nis aty ku në listë shfaqen disa shtetas me origjinë të huaj, veçanërisht turke, dhe ku baza ligjore është neni 9 apo neni 8 i ligjit “Për shtetësinë”. Këto nuk janë raste që mund të kalohen thjesht me një firmë dhe një botim në Fletore Zyrtare, pa asnjë sqarim publik.
Pyetja është e thjeshtë: mbi çfarë kriteresh po jepet shtetësia shqiptare?
A bëhet fjalë për rezidencë të gjatë në Shqipëri? Për kontribut ekonomik? Për investime? Për lidhje familjare? Për interes kombëtar? Për arsye humanitare? Apo për një praktikë të heshtur ku shtetësia shqiptare po kthehet në një dokument të aksesueshëm për njerëz me ndikim, kapital apo lidhje të panjohura?
Këtu shteti ka detyrimin të jetë transparent. Jo për të cenuar privatësinë e individëve, por për të mbrojtur seriozitetin e institucionit të shtetësisë.
Shtetësia nuk është licencë biznesi. Nuk është leje qëndrimi luksi. Nuk është bonus administrativ për ata që dinë cilën derë të trokasin. Është lidhje juridike dhe politike me Republikën e Shqipërisë. Është pasaportë, të drejtë vote, liri lëvizjeje, mbrojtje diplomatike dhe pjesëmarrje në jetën publike të vendit.
Pikërisht për këtë arsye, kur një numër i pazakontë shtetasish të huaj marrin shtetësinë shqiptare në të njëjtën periudhë, publiku ka të drejtë të dijë kategorinë e arsyetimit. Jo domosdoshmërisht emrat, jo dosjet personale, por të paktën motivin juridik dhe interesin publik.
Në rastet me origjinë shqiptare, përgjigjja është më e lehtë. Por në rastet e shtetasve të huaj, sidomos kur përsëritet e njëjta origjinë gjeografike, pyetjet bëhen të pashmangshme.
A po krijohet një kanal i ri i shtetësimit për shtetas të huaj me lidhje ekonomike?
A ka pasur verifikim të plotë sigurie?
A janë këta persona investitorë, rezidentë apo përfitues të një statusi të veçantë?
A ka ndonjë filtër real nga institucionet shqiptare?
Apo Ministria propozon dhe Presidenti firmos, ndërsa publikut i mbetet vetëm të lexojë emrat në Fletore Zyrtare?
Kjo nuk është akuzë. Është shqetësim publik.
Sepse në një vend ku transparenca shpesh vjen vetëm pasi shpërthen skandali, heshtja institucionale nuk mjafton më. Sidomos kur bëhet fjalë për shtetësinë shqiptare.
Nëse këto janë raste të rregullta, shteti duhet t’i shpjegojë qartë. Nëse janë shtetësi për investitorë apo persona me interes të veçantë për vendin, duhet thënë hapur. Nëse janë raste familjare, duhet klasifikuar si të tilla. Nëse janë natyralizime të zakonshme, duhet treguar se janë përmbushur kriteret.
Por kur dekreti jep vetëm emrin, nenin dhe firmën, pa asnjë kontekst, dyshimi mbetet pezull.
Dhe dyshimi më i madh është ky: mos vallë shtetësia shqiptare po kthehet në një mall të heshtur administrativ, ku qytetarët nuk dinë as kush hyn, as pse hyn, as çfarë interesi ka Shqipëria nga kjo?
Në fund, askush nuk kërkon të bllokohet dhënia e shtetësisë. Por kërkohet një gjë minimale: transparencë.
Sepse shtetësia shqiptare nuk është letër zyre. Është identitet shtetëror. Dhe identiteti shtetëror nuk mund të trajtohet si procedurë pa zë, pa shpjegim dhe pa përgjegjësi publike.