Kanadaja po përballet me një kthesë të fortë në politikën e saj të mbrojtjes. Sipas BBC, vendi po regjistron rritjen më të madhe të rekrutimit ushtarak në tre dekadat e fundit, ndërsa qeveria po shtyn përpara një axhendë me miliarda dollarë investime në ushtri. Lëvizja vjen në një moment kur klima ndërkombëtare është më e tensionuar, por edhe kur presioni ekonomik po i shtyn shumë të rinj të shohin ushtrinë si alternativë pune dhe stabiliteti.
Nga kriza e personelit te kthesa e rekrutimit
Pas vitesh kritikash për nënfinancim dhe mungesë personeli, Forcat e Armatosura Kanadeze duket se kanë hyrë në një fazë rikuperimi. Vetëm dy vjet më parë, një ish-ministër i mbrojtjes paralajmëronte se ushtria ndodhej në një gjendje të rëndë për shkak të krizës së rekrutimit.
Sipas analistëve të cituar nga BBC, rritja e aplikimeve ka nisur që në vitin 2022, pas pushtimit të Ukrainës nga Rusia. Që prej asaj kohe, përshkallëzimi i konflikteve dhe pasiguria gjeopolitike kanë ndikuar drejtpërdrejt në mënyrën se si qytetarët e perceptojnë sigurinë kombëtare.
Pasiguria globale dhe ekonomia po e shtyjne interesin
Sipas studiueses Charlotte Duval-Lantoine nga Instituti Kanadez i Çështjeve Globale, njerëzit priren t’i bashkohen ushtrisë kur ndiejnë se bota po bëhet më e pasigurt. Ky është një lexim që përputhet me klimën aktuale ndërkombëtare, ku mbrojtja po kthehet sërish në prioritet politik në shumë vende perëndimore.
Por sipas BBC, nuk është vetëm frika nga tensionet globale ajo që po e ushqen këtë prirje. Papunësia tek të rinjtë në Kanada, që në mars arriti afro 14%, po e bën ushtrinë më tërheqëse si opsion për të ardhura, paga më të mira dhe siguri afatgjatë. Në këtë kuptim, rritja e rekrutimeve nuk lexohet vetëm si reagim patriotik, por edhe si tregues i presionit ekonomik në tregun e punës.
Qeveria shton fondet, por sfidat mbeten te hapura
Qeveria e kryeministrit Mark Carney e ka vendosur modernizimin ushtarak në qendër të agjendës së saj. Sipas versionit zyrtar, në mars Kanadaja arriti për herë të parë që nga fundi i viteve 1980 objektivin e NATO-s për të shpenzuar 2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen.
Shpenzimet ushtarake pritet të kalojnë 63 miliardë dollarë kanadezë brenda një viti. Qeveria ka premtuar rritje pagash për ushtarakët, blerje pajisjesh të reja, modernizim bazash ekzistuese dhe ndërtim infrastrukture të re në Arktik. Megjithatë, rritja e fondeve nuk do të thotë automatikisht se boshllëqet e krijuara ndër vite mbyllen shpejt.
Retorika nga SHBA dhe kufijte reale te kapaciteteve
Në këtë klimë ka ndikuar edhe rritja e ndjeshmërisë nacionaliste në vend. Deklaratat e presidentit amerikan Donald Trump, i cili e quajti Kanadanë “shteti i 51-të”, janë parë nga shumë kanadezë si një goditje politike ndaj sovranitetit të vendit dhe kanë shtuar debatet për mbrojtjen kombëtare.
Por ekspertët paralajmërojnë se pamja reale e ushtrisë mbetet më e kufizuar sesa sugjeron vala e investimeve. Sipas Richard Shimooka nga Macdonald-Laurier Institute, kapaciteti operacional aktual është ende i kufizuar dhe do të duhen të paktën pesë deri në dhjetë vjet për të parë përmirësime të prekshme.
Sipas tij, Forcat e Armatosura Kanadeze mund të dislokojnë vetëm disa mijëra trupa dhe një numër të kufizuar avionësh luftarakë, ndjeshëm më pak se disa nga aleatët kryesorë të NATO-s. Kjo do të thotë se rritja e rekrutimit dhe miliardat e premtuara nga qeveria janë vetëm fillimi i një procesi më të gjatë, jo provë se problemi është zgjidhur.
Në thelb, Kanadaja po lëviz me shpejtësi drejt forcimit të mbrojtjes, e shtyrë nga një përzierje kërcënimesh të jashtme, presioni ekonomik dhe kalkulimesh politike të brendshme.
Por përtej shifrave optimiste dhe objektivave të shpallura, mbetet për t’u parë nëse investimet do të përkthehen realisht në kapacitete ushtarake më të forta, apo në një tjetër valë premtimesh që do të maten vetëm pas disa vitesh.