Kryetari i Kuvendit, Niko Peleshi, ka hedhur në tryezë një paketë ndryshimesh për rregulloren parlamentare që prekin ritmin e miratimit të ligjeve, mënyrën si ndryshohet rendi i ditës në seancë plenare dhe afatet për thirrjen e ministrave në komisione. Sipas draftit, argumenti kryesor lidhet me procesin e anëtarësimit në Bashkimin Europian, por ndryshimet hapin edhe debat për balancën mes eficiencës procedurale dhe kontrollit parlamentar.
Ligjet për BE do të kalonin më lehtë me procedurë të përshpejtuar
Në nenin 28 të projektit parashikohet që, edhe pse si rregull Kuvendi nuk mund të shqyrtojë më shumë se 3 projektligje me procedurë të përshpejtuar në 9 javë pune, ky kufi të mos vlejë për projektligjet që lidhen me negociatat e anëtarësimit në BE.
Sipas draftit të propozuar nga Peleshi, nga kufizimi përjashtohen projektligjet që synojnë përafrimin e legjislacionit, marrëveshjet që lidhen me zbatimin e Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit dhe detyrimet që burojnë nga procesi i negociatave, kur shqyrtimi i tyre konsiderohet i nevojshëm për respektimin e afateve të integrimit.
Në praktikë, kjo do të thotë se dosja e integrimit mund të përdoret si bazë për të kaluar ligje me ritëm më të shpejtë se kufiri aktual procedural, një pikë që pritet të shihet me kujdes në debatin parlamentar.
Ndryshimi i rendit të ditës: nga 3/5 te shumica e të pranishmëve
Një tjetër ndryshim me peshë prek mënyrën si mund të futen në seancë çështje që nuk janë parashikuar në rendin e ditës. Aktualisht nevojitet miratimi i 3/5 të deputetëve të pranishëm.
Me formulimin e ri të propozuar, mjafton jo më pak se shumica e deputetëve të pranishëm. Drafti përcakton se propozimet për ndryshimin e rendit të ditës duhet të paraqiten me shkrim nga të paktën 10 deputetë ose nga një kryetar grupi parlamentar, në momentet e parashikuara nga rregullorja.
Ky ulje e pragut numerik e bën më të lehtë rihapjen e agjendës së seancës, çka sipas versionit zyrtar mund të shihet si fleksibilitet procedural, por njëkohësisht ngre pikëpyetje për hapësirën që i jep shumicës për të lëvizur rendin e punimeve me më pak filtër politik.
Komisionet dhe ministrat: opozita fiton një afat më të shkurtër
Drafti prek edhe nenin 36, duke shtuar një dispozitë për seancat dëgjimore në komisionet parlamentare. Sipas ndryshimit të propozuar, kur një seancë dëgjimore kërkohet nga 1/3 e anëtarëve të komisionit, data dhe ora e mbledhjes duhet të caktohen nga kryetari i komisionit brenda 5 ditëve kalendarike nga paraqitja e kërkesës.
Ky ndryshim duket se i jep opozitës ose pakicës në komisione një instrument më konkret për të kërkuar praninë e anëtarëve të qeverisë pa u zvarritur në kohë, të paktën në letër. Mbetet për t’u parë se si do të funksionojë kjo dispozitë në praktikë dhe nëse do të shmangë bllokimet procedurale.
Relacioni flet për modernizim, por debati mbetet politik
Në relacionin shoqërues, Kuvendi i paraqet ndryshimet si pjesë të një modernizimi institucional. Sipas këtij dokumenti, risitë kryesore përfshijnë transkriptimin e plotë të mbledhjeve të komisioneve, kartelën “BE” për projektligjet europiane, monitorimin e rekomandimeve të Gjykatës Kushtetuese dhe saktësimin e afateve procedurale.
Sipas versionit zyrtar, këto amendamente synojnë të forcojnë kapacitetin legjislativ dhe mbikëqyrës të Kuvendit. Megjithatë, përtej gjuhës institucionale për “qartësi” dhe “koherencë normative”, pesha reale e draftit do të matet te efekti që do të ketë mbi kontrollin parlamentar, transparencën dhe aftësinë e shumicës për të përshpejtuar vendimmarrjen.
Ndryshimet e propozuara nga Peleshi prekin disa nga nyjet më të ndjeshme të funksionimit të Kuvendit: ritmin e kalimit të ligjeve, kontrollin mbi axhendën plenare dhe raportin mes komisioneve dhe qeverisë.
Për momentin kemi një draft dhe një arsyetim zyrtar që e shet paketën si modernizuese. Debati real, megjithatë, pritet të jetë nëse këto lëvizje forcojnë mbikëqyrjen parlamentare apo thjesht i japin më shumë hapësirë shumicës për të administruar procedurat sipas nevojës së ditës.