Katër muaj pasi Gjykata e Lartë dha një vendim orientues që synonte të kufizonte përdorimin automatik të masës “arrest në burg”, shifrat që dalin nga sistemi penitenciar tregojnë se praktika nuk duket se ka ndryshuar. Sipas të dhënave të raportuara nga burgjet, fluksi i të paraburgosurve mbetet i lartë dhe gjatë këtij muaji janë regjistruar edhe 222 paraburgime të reja.
Shifrat nuk tregojnë ulje të paraburgimeve
Sipas informacionit të cituar nga administrata e burgjeve, në muajin prill janë regjistruar 244 pranime të personave ndaj të cilëve është caktuar masa “arrest në burg”. Ndërsa gjatë këtij muaji, deri tani, janë raportuar 222 raste të tjera paraburgimi.
Këto të dhëna vijnë në një kohë kur vendimi orientues i kolegjeve të bashkuara të Gjykatës së Lartë parashikonte që gjykatat të arsyetonin pse nuk aplikohej një masë më e butë, si detyrimi për paraqitje, arresti shtëpiak apo garancia pasurore. Të paktën nga shifrat, efekti i pritshëm nuk duket të jetë materializuar.
Avokatët thonë se ndryshimi në gjykata nuk po ndihet
Avokatët që po ndjekin çështje konkrete thonë se në praktikë nuk kanë parë lëvizje reale. Sipas tyre, pavarësisht kërkesave për masa më të lehta sigurie, gjykatat vijojnë të mbajnë të njëjtën linjë si më parë.
Në material përmendet rasti i klientit të avokatit Bledar Meminaj, një person nën hetim për shpërndarje droge dhe njëherazi përdorues, i cili nuk u lirua nga gjykata dhe vijon të qëndrojë në paraburgim. Po sipas avokatëve, kjo situatë po përsëritet me dhjetëra qytetarë të tjerë nën hetim.
Vendimi i plotë ende nuk është zbardhur
Një element që duket se po ndikon në zbatimin e këtij orientimi është fakti që Gjykata e Lartë nuk e ka zbardhur ende plotësisht vendimmarrjen. Sipas qëndrimeve të referuara nga gjyqtarë të shkallëve më të ulëta, ata presin argumentimin e plotë për të kuptuar më qartë standardin që duhet ndjekur.
Kjo vonesë e lë praktikën gjyqësore në një zonë të paqartë: ekziston një sinjal nga maja e sistemit, por pa arsyetim të plotë, gjykatat e zakonshme duket se po vazhdojnë me qasjen e vjetër.
Edhe emrat e njohur po testojnë të njëjtin standard
Sipas materialit burimor, duke iu referuar vendimit unifikues, Ilir Beqaj ka kërkuar ndryshim mase, por kërkesa i është rrëzuar. Po ashtu përmendet se edhe 12 ish-funksionarë të tjerë e kanë testuar këtë qasje në Gjykatën e Posaçme me të njëjtin pretendim.
Në të njëjtën linjë, edhe Erion Veliaj kërkon ndryshim mase, çështje që sipas materialit shqyrtohet të enjten në Gjykatën e Lartë. Sipas avokatit Lorenc Danaj, efekti i vendimit unifikues nuk lidhet vetëm me gjykatat, por duhet të ndikojë edhe në qëndrimin e prokurorisë kur kërkon masa sigurie.
Për momentin, të dhënat zyrtare dhe praktika e raportuar nga avokatët krijojnë përshtypjen se vendimi unifikues ka mbetur më shumë sinjal në letër sesa ndryshim real në sallat e gjyqit.
Derisa Gjykata e Lartë të zbardhë plotësisht arsyetimin dhe derisa gjykatat më të ulëta ta reflektojnë atë në vendime konkrete, paraburgimi duket se mbetet masa dominuese, pavarësisht debatit mbi proporcionalitetin dhe standardin ligjor.