Ministria e Shëndetësisë ka miratuar, sipas versionit zyrtar, një udhëzim të ri që i hap rrugë ofrimit të terapisë hormonale për personat transgjinorë në sistemin publik shëndetësor. Shërbimi parashikohet të jepet në Qendrën Spitalore Universitare “Nënë Tereza” në Tiranë dhe, sipas dokumentit, do të mbulohet nga fondet publike.
Çfarë parashikon udhëzimi i ri
Sipas Ministrisë, dokumenti përcakton për herë të parë rregullat mjekësore dhe procedurat që duhet të ndiqen për çdo rast, si edhe mënyrën e monitorimit të pacientëve gjatë trajtimit.
Qasja e shpallur nga institucionet është që terapia të kryhet nën mbikëqyrje të plotë mjekësore, me argumentin për të frenuar praktikat joformale që, deri tani, kanë ekzistuar për shkak të mungesës së këtij shërbimi në sistemin publik.
Kush mund ta marrë trajtimin
Në udhëzim thuhet se terapia hormonale parashikohet si për të rriturit, ashtu edhe për adoleshentët nga mosha 16 vjeç, por vetëm pas vlerësimit nga mjekët specialistë dhe me pëlqimin e familjes.
Dokumenti lë të hapur edhe mundësinë që, në raste të veçanta dhe vetëm pas një vlerësimi të detajuar, trajtimi të merret në konsideratë edhe për persona mbi 14 vjeç.
Vendimi për nisjen e terapisë kalon në disa filtra
Sipas përmbajtjes së udhëzimit, nisja e terapisë nuk konsiderohet një vendim i thjeshtë. Dokumenti kërkon vlerësim të kujdesshëm të gjendjes psikologjike dhe emocionale të personit, si dhe të aftësisë së tij për të kuptuar efektet e mundshme të trajtimit, përfshirë pasojat afatgjata.
Kjo do të thotë se vendimmarrja mbetet e kushtëzuar nga filtrat mjekësorë dhe proceduralë të sistemit publik, një pikë që pritet të ketë peshë në zbatimin real të udhëzimit.
Si do të aplikohet terapia dhe çfarë mungonte deri tani
Në dokument saktësohet se terapia do të aplikohet sipas rastit: testosteron për personat transgjinorë nga femër në mashkull dhe estrogjen së bashku me anti-androgjenë për ata nga mashkull në femër.
Deri më tani, shumë persona transgjinorë në Shqipëri janë detyruar të kërkojnë trajtim jashtë vendit ose të përdorin mënyra jozyrtare brenda vendit. Kjo, sipas të dhënave të përfshira në materialin burimor, ka sjellë kosto të larta dhe mungesë të kontrollit të plotë mjekësor.
Me këtë udhëzim, Ministria pretendon se po formalizon një shërbim që deri tani ka munguar në rrjetin publik. Ajo që mbetet për t’u parë është zbatimi praktik në QSUT, kapacitetet reale të shërbimit dhe mënyra si do të funksionojë mbulimi nga fondet publike.