Presidenti amerikan Donald Trump ka kërcënuar publikisht Omanin me sulm, nëse vendi vazhdon, sipas raportimeve të përmendura në reagimet zyrtare, planet për të kontrolluar së bashku me Iranin Ngushticën e Hormuzit. Përplasja verbale ka sjellë reagim të menjëhershëm nga Teherani, i cili e paraqet këtë gjuhë si të rrezikshme dhe si shkelje të parimeve bazë të rendit ndërkombëtar.
Kërcënimi i drejtpërdrejtë nga Shtëpia e Bardhë
Sipas versionit të bërë publik nga administrata amerikane, Trump u shpreh gjatë një mbledhjeje të kabinetit në Shtëpinë e Bardhë se “Omani do të sillet si të gjithë të tjerët, ose do të na duhet ta godasim”. Presidenti amerikan nuk dha detaje të tjera mbi atë që nënkuptonte me këtë paralajmërim.
Në të njëjtën dalje, Trump deklaroi edhe se Ngushtica e Hormuzit “do të jetë e hapur për të gjithë”, duke shtuar se “askush nuk do ta kontrollojë atë” dhe se SHBA “do ta mbikëqyrë”.
Teherani e quan gjuhë kërcënuese dhe të rrezikshme
Ministria e Jashtme e Iranit reagoi ashpër ndaj deklaratave. Sipas zëdhënësit Esmail Baghaei, kërcënimet ndaj Omanit përbëjnë “shkelje të parimit themelor të ndalimit të përdorimit të forcës” dhe një “normalizim të frikshëm të frikësimit në marrëdhëniet ndërkombëtare”.
Nga ana iraniane, Omani paraqitet si një aktor që prej vitesh ka luajtur rol ndërmjetësues dhe ka kontribuar, sipas Teheranit, në ruajtjen e paqes dhe stabilitetit në rajon.
Çfarë qëndron pas përplasjes për Hormuzin
Kërcënimet e Trump vijnë pas raportimeve për bisedime mes Teheranit dhe Muskatit lidhur me vendosjen e tarifave për anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Kjo rrugë ujore mbetet një nga pikat më të ndjeshme të tregtisë globale të energjisë, pasi përmes saj kalon një pjesë e rëndësishme e transportit botëror të naftës. Çdo tension politik apo ushtarak rreth saj reflektohet menjëherë në sigurinë rajonale dhe në tregjet ndërkombëtare.
Roli i Omanit në ekuilibrat rajonalë
Omani mban prej dekadash marrëdhënie të ngushta ekonomike dhe ushtarake me Shtetet e Bashkuara, por njëkohësisht ka shërbyer shpesh si kanal komunikimi në konfliktet rajonale dhe në përpjekjet diplomatike mes Perëndimit dhe Iranit.
Pikërisht për këtë arsye, përfshirja e Muskatit në një përplasje të drejtpërdrejtë retorike me Uashingtonin shihet si zhvillim që mund të komplikojë më tej balancat në Lindjen e Mesme, veçanërisht kur deklaratat publike vijnë pa sqarime të plota mbi hapat konkretë që po paralajmërohen.
Deri tani nuk ka detaje të tjera publike mbi ndonjë masë konkrete ndaj Omanit, përtej deklaratave të Trump dhe reagimit të Teheranit.
Mbetet për t’u parë nëse kjo përplasje do të mbetet në nivel retorik, apo do të prodhojë tension të ri diplomatik rreth një prej korridoreve më të rëndësishme strategjike në botë.