Një test tokësor i raketës New Glenn të Blue Origin përfundoi me shpërthim në platformën e nisjes në Cape Canaveral, duke vënë sërish në pikëpyetje ritmin dhe besueshmërinë e programit të kompanisë së Jeff Bezos. Sipas versionit të publikuar nga kompania, nuk raportohet për të lënduar.
Shpërthimi gjatë testit “hotfire”
Incidenti ndodhi mbrëmjen e së enjtes gjatë një prove tokësore të njohur si “hotfire” në Stacionin Hapësinor të Forcave Ajrore në Cape Canaveral, Florida. Pamjet që qarkulluan në rrjetet sociale tregojnë momentin kur raketa shpërthen në platformë, pak para një rikthimi të paralajmëruar në fluturim.
Ngjarja vjen në një moment delikat për Blue Origin, pasi kompania kishte sinjalizuar se po përgatitej të rikthente New Glenn në misione pas problemeve të hasura në fluturimin e mëparshëm. Shpërthimi i fundit rrit presionin mbi një program që prej muajsh po lëviz mes premtimeve ambicioze dhe pengesave teknike.
Reagimi i Bezos dhe hetimi që sapo nis
Pas incidentit, Jeff Bezos shkroi në platformën X se i gjithë personeli është i sigurt dhe se nuk ka persona të lënduar. Sipas tij, është ende herët për të përcaktuar shkakun e saktë të shpërthimit, ndërsa hetimet kanë nisur.
Mesazhi i themeluesit të Blue Origin synon të japë siguri për vijimin e programit, por për momentin nuk ka një shpjegim teknik të verifikuar publikisht për atë që ndodhi në platformën e nisjes. Kjo e lë çështjen te rezultatet e hetimit, jo te deklaratat optimiste pas incidentit.
Çfarë ishte planifikuar për misionin e radhës
Sipas planit të shpallur më herët, misioni i katërt i New Glenn do të transportonte 48 satelitë për konstelacionin e internetit satelitor të Amazon Leo. Projekti konsiderohet strategjik për konkurrencën në tregun global të internetit nga hapësira.
Kjo do të ishte një tjetër provë e rëndësishme për Blue Origin, sidomos pas misionit të tretë të 19 prillit, kur faza e parë e raketës u ul me sukses në një platformë detare, por faza e dytë nuk arriti të vendoste në orbitë satelitin BlueBird 7 të AST SpaceMobile.
FAA, NASA dhe Forcat Hapësinore: pritet verifikim i plotë
Administrata Federale e Aviacionit në SHBA deklaroi se është në dijeni të incidentit dhe sqaroi se testi nuk ishte pjesë e aktiviteteve të licencuara të fluturimit. Sipas FAA-së, nuk pati ndikim në trafikun ajror.
Edhe NASA reagoi pas shpërthimit. Kreu i saj, Jared Isaacman, nënvizoi se zhvillimi i raketave të rënda mbetet jashtëzakonisht i vështirë dhe se do të punohet me partnerët për një hetim të plotë dhe për të vlerësuar pasojat në misionet e ardhshme. Ndërkohë, Forcat Hapësinore Amerikane thanë se po bashkëpunojnë me Blue Origin për të përcaktuar shkaqet e sakta të asaj që e cilësuan si anomali.
Një garë e kushtueshme me më shumë pikëpyetje
Programi New Glenn ka pasur luhatje që nga fluturimi i parë orbital në janar 2025. Debutimi u cilësua sukses, megjithëse kompania nuk rikuperoi fazën e parë të raketës. Pas përmirësimeve teknike, misioni i dytë në nëntor 2025 u zhvillua pa probleme dhe transportoi misionin Escapade të NASA-s drejt Marsit.
Por dështimi i pjesshëm i misionit të tretë dhe shpërthimi i fundit shtojnë pikëpyetjet për aftësinë e Blue Origin për të mbajtur ritmin në garën me SpaceX. Në lojë nuk janë vetëm ambiciet private të Bezos, por edhe projekte më të gjera, përfshirë modulin hënor që kompania po zhvillon për programin Artemis të NASA-s.
Për momentin, të dhënat publike mbeten të kufizuara dhe shkaku i shpërthimit nuk është konfirmuar. Deri në përfundimin e hetimeve, çdo premtim për rikthim të shpejtë në fluturim mbetet më shumë synim sesa garanci.