Një dron rus që, sipas raportimeve, shpërtheu pasi u rrëzua në një ndërtesë dhjetëkatëshe në Galati të Rumanisë, ka shtuar shqetësimin në Europë për përhapjen e rrezikut përtej vijës së frontit në Ukrainë. Episodi, i ndodhur kilometra larg zonës së luftës, po lexohet si një sinjal se lufta me dronë nuk mbetet domosdoshmërisht e kufizuar brenda kufijve të konfliktit.
Incidenti në Galati dhe alarmi përtej frontit
Sipas materialit burimor, droni u rrëzua në një pallat 10-katësh në qytetin rumun Galati, pranë kufirit me Ukrainën. Rasti ka ngritur sërish pikëpyetje për cenueshmërinë e hapësirës ajrore në vendet e NATO-s, sidomos kur mjetet fluturuese me kosto të ulët arrijnë distanca të mëdha.
Pretendimi që del nga ky zhvillim është i qartë: gjeografia nuk ofron më garanci të plota mbrojtjeje kur dronë të tillë mund të përshkojnë qindra apo mijëra kilometra me kosto relativisht të ulët. Kjo është arsyeja pse incidenti në Rumani është parë si më shumë se një episod i izoluar.
Çfarë është Geran-2 dhe pse lidhet me Shahed-136
Sipas përshkrimit në burim, Geran-2 konsiderohet versioni rus i dronit iranian Shahed-136. Bëhet fjalë për një dron me rreze të gjatë veprimi, njëpërdorimësh, i njohur në terminologjinë ushtarake si “dron kamikaz”, sepse godet objektivin duke shpërthyer mbi të.
Materiali thekson se Moska ngriti linja të prodhimit vendas në vitin 2023, në një fabrikë në Tatarstan. Sipas këtij versioni, kalimi në prodhim të brendshëm ka ndikuar në rritjen e numrit të sulmeve, me përdorim më të shpeshtë të këtyre dronëve gjatë natës.
Pse këta dronë konsiderohen problem serioz
Geran-2 nuk paraqitet si arma më e fuqishme në arsenalin rus, por si një mjet i lirë dhe i vështirë për t’u përballuar ekonomikisht. Sipas të dhënave në material, ai fluturon me rreth 180 kilometra në orë, ka rreze veprimi deri në 2 mijë kilometra dhe mund të mbajë rreth 50 kilogramë eksploziv.
Pikërisht ky kombinim e bën taktikën efektive: një dron relativisht i lirë detyron palën mbrojtëse të përdorë raketa shumë më të kushtueshme për ta neutralizuar. Në një luftë rraskapitjeje, raporti i kostos kthehet në avantazh operacional.
Si përdoren në Ukrainë
Dronët Shahed, sipas burimit, janë kthyer në një nga armët kryesore të përdorura nga Rusia që prej nisjes së pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt 2022. Ata lëshohen në numër të madh dhe përdoren kundër objektivave ushtarake, infrastrukturës energjetike, zonave të banuara dhe objekteve civile.
Në Ukrainë, këta dronë shpesh quhen “moped” për shkak të zhurmës karakteristike që prodhojnë gjatë fluturimit. Është një tingull që, sipas përshkrimeve në material, është bërë sinjal frike për banorët në qytete të goditura nga sulmet ajrore.
Rasti i Galatit nuk mbyll debatin, përkundrazi e thellon atë: sa të përgatitura janë vendet europiane për një kërcënim të lirë, të vazhdueshëm dhe të vështirë për t’u frenuar pa kosto të lartë?
Ajo që dihet deri tani është se përdorimi i dronëve të tipit Geran-2 po ndryshon logjikën e mbrojtjes ajrore në rajon, ndërsa incidentet pranë kufijve të NATO-s po e bëjnë këtë kërcënim edhe më të prekshëm.