Në vigjilje të samitit BE-Ballkani Perëndimor në Mal të Zi, Franca dhe Gjermania kanë paraqitur një non-paper për rajonin, ku kërkohet një shtysë e re për zgjerimin. Sipas dokumentit joformal, ideja është që vendet kandidate të marrin disa përfitime më herët gjatë rrugës drejt BE-së, por pa e zëvendësuar me këtë anëtarësimin e plotë.
Një dokument joformal para samitit
Sipas materialit të paraqitur nga Berlini dhe Parisi, Komisioni Europian duhet të hartojë propozime që do ta bënin më të lehtë integrimin gradual të vendeve kandidate në Bashkimin Europian.
Në thelb, dokumenti propozon që shtetet që afrohen me anëtarësimin të kenë akses më të hershëm në disa nga avantazhet e tregut të brendshëm europian, si edhe një përfshirje më të gjerë në proceset institucionale të BE-së.
Kufijtë e përfshirjes dhe kontrolli i vendimmarrjes
Po në të njëjtin dokument, Franca dhe Gjermania vendosin një vijë të qartë: përfshirja e vendeve kandidate duhet të bëhet vetëm mbi baza të përcaktuara qartë, në mënyrë që të mos preket pavarësia dhe autonomia e procesit vendimmarrës të BE-së.
Kjo do të thotë se, edhe nëse ofrohen disa lehtësi ose hapa të ndërmjetëm, kontrolli real mbi vendimmarrjen mbetet i mbrojtur nga vetë blloku. Për vendet e rajonit, mesazhi politik duket i dyfishtë: më shumë afrim, por jo barazi e plotë përpara anëtarësimit.
Integrim gradual, por jo zëvendësim i anëtarësimit
Sipas versionit të paraqitur nga dy vendet kryesore të BE-së, politika e zgjerimit ka nevojë për një shtysë të re dhe samitet e qershorit me Ballkanin Perëndimor dhe Moldavinë shihen si një mundësi për t’i dhënë ritëm procesit.
Në dokument thuhet se integrimi gradual duhet të bazohet te merita dhe të krijojë stimuj shtesë për vendet kandidate. Po ashtu nënvizohet se objektivi final mbetet anëtarësimi i plotë në Bashkimin Europian, ndërsa integrimi gradual, sipas tyre, nuk synon ta zëvendësojë këtë rrugë dhe as ta zgjasë atë.
Propozim për më pak procedura dhe më shumë fokus te reformat
Një tjetër pikë e non-paper-it lidhet me metodologjinë e negociatave. Sipas dokumentit, disa hapa proceduralë duhet të bashkohen, në mënyrë që procesi të bëhet më i thjeshtë dhe më efikas.
Franca dhe Gjermania kërkojnë që fokusi i vendeve kandidate, i Komisionit Europian dhe i Këshillit të BE-së të kalojë më shumë te përmbajtja dhe rezultatet e reformave, sesa te ngarkesa administrative e procedurave. Në të njëjtën linjë, kërkohen edhe stimuj të tjerë për vendet që ecin përpara me kriteret.
Dokumenti vjen në një moment kur zgjerimi i BE-së po rikthehet si temë prioritare në diskursin europian, por pa garanci të reja konkrete për afatet e anëtarësimit.
Për vendet e Ballkanit Perëndimor, mbetet për t’u parë nëse ky integrim gradual do të prodhojë përfitime reale gjatë procesit, apo do të funksionojë kryesisht si një kornizë e re politike për një rrugë që vijon të mbetet e gjatë.