Kosova po hyn sërish në një fazë bllokimi politik, edhe pse Lëvizja Vetëvendosje doli forca e parë nga zgjedhjet e parakohshme të 7 qershorit. Fitorja me 53 mandate i jep partisë së Albin Kurtit të drejtën për të nisur procedurat për konstituimin e Kuvendit dhe formimin e qeverisë, por aritmetika parlamentare tregon se kjo nuk mjafton për të mbyllur krizën.
53 mandate nuk e zgjidhin automatikisht krizën
Sipas rendit kushtetues në Kosovë, partia që siguron shumicën parlamentare ka të drejtën ekskluzive të nisë procesin për ngritjen e institucioneve të reja. Në këtë rast, Vetëvendosje mund të lëvizë përpara në bashkëpunim me deputetët e komuniteteve jo-serbe.
paragraphs_error_placeholder_should_not_exist
Nyja mbetet te zgjedhja e presidentit
Pengesë kryesore mbetet sigurimi i kuorumit prej 80 deputetësh për zgjedhjen e presidentit. Pikërisht këtu, sipas vlerësimeve të njohësve të politikës, Vetëvendosje nuk mund të ecë e vetme dhe do t’i duhet marrëveshje me Partinë Demokratike të Kosovës ose me Lidhjen Demokratike të Kosovës.
Dritëro Arifi, i cituar si njohës i politikës, vlerëson se zgjidhja nuk lidhet vetëm me një emër për president, por me një pakt më të gjerë politik. Sipas tij, fokusi vetëm te një post është keqinterpretuar qëllimshëm nga partia në pushtet.
Paralajmërimi: pa kompromis, vendi mund të shkojë sërish në zgjedhje
Sipas të njëjtave vlerësime, mungesa e vullnetit për një marrëveshje gjithëpërfshirëse e mban të hapur skenarin e zgjedhjeve të tjera. Arifi shprehet se, në teori, me cilindo partner që do të merrte Vetëvendosje, numrat mund të siguroheshin edhe për institucionet e tjera, por sipas tij realiteti politik dhe mënyra si funksionon sistemi lënë pak vend për optimizëm.
Kjo do të thotë se bllokimi nuk vjen vetëm nga matematika e mandateve, por edhe nga mungesa e besimit dhe gatishmërisë për kompromis mes aktorëve kryesorë politikë.
Çfarë tregojnë numrat e Kuvendit
Nga zgjedhjet e fundit, Vetëvendosje siguroi 53 ulëse në Kuvend. PDK mori 22 mandate, LDK 18, ndërsa Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës 7. Një tjetër bllok i rëndësishëm janë 20 vendet e rezervuara për pakicat.
Sipas interpretimit të bërë nga njohësit, partitë e tjera shqiptare nuk arrijnë në 61 vota pa Listën Serbe, çka u jep atyre avantazh negociues për bashkëqeverisje. Sipas këtij leximi, kushti mund të jetë i qartë: pa pjesëmarrje në qeveri, nuk ka numra as për presidentin.
Në këtë situatë, rruga për daljen nga ngërçi mbetet politike dhe jo thjesht procedurale. Edhe pse Vetëvendosje ka dalë e para, formimi i institucioneve nuk duket i garantuar vetëm nga rezultati i zgjedhjeve.
Nëse do të ketë kompromis apo një tjetër përplasje që e shtyn Kosovën drejt votimeve të reja, kjo mbetet e lidhur ngushtë me gatishmërinë e Albin Kurtit dhe të Vetëvendosjes për të negociuar një marrëveshje më të gjerë me kundërshtarët politikë.