Ndërsa zhvillimet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit po dominojnë axhendën ndërkombëtare, Gaza po shtyhet sërish në periferi të vëmendjes. Në terren, sipas dëshmive të banorëve dhe raportimeve ndërkombëtare, kriza humanitare vazhdon pa një rrugëdalje të besueshme politike.
Vëmendja globale zhvendoset, Gaza mbetet në hije
Sipas materialit burimor, lufta në Gaza ka kaluar në plan të dytë, ndërsa fokusi diplomatik është përqendruar te marrëveshja mes SHBA-së dhe Iranit për uljen e tensioneve në Lindjen e Mesme.
Për banorët e enklavës palestineze, kjo zhvendosje e vëmendjes nuk është thjesht çështje perceptimi mediatik. Ata thonë se vuajtjet në terren po vazhdojnë, ndërsa përpjekjet për një zgjidhje politike nuk kanë prodhuar rezultat konkret.
Bilanci i luftës dhe përmasat e krizës
Lufta nisi pas sulmit të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023, ku u vranë rreth 1,200 persona. Më pas, Izraeli ndërmori ofensivën ushtarake në Rripin e Gazës, ku sipas Ministrisë së Shëndetësisë të Hamasit janë vrarë mbi 73 mijë persona; kjo shifër, sipas burimit, konsiderohet e besueshme edhe nga OKB-ja.
Konflikti më pas u shtri në rajon, duke përfshirë përplasjet me Iranin, Hezbollahun në Liban dhe Huthët në Jemen. Edhe pse në tetor 2025 u vendos një armëpushim i brishtë në Gaza, zhvillimet e mëvonshme treguan se fronti rajonal mbeti i hapur dhe i paqëndrueshëm.
Sipas raportit, rreth 60% e territorit të Gazës mbetet nën kontrollin e ushtrisë izraelite, ndërsa situata humanitare në terren vazhdon të përshkruhet si e bllokuar.
Marrëveshja SHBA-Iran dhe boshllëku për Gazën
Sipas versionit të publikuar për “Memorandumin e Mirëkuptimit të Islamabadit” mes Uashingtonit dhe Teheranit, dokumenti nuk përfshin referenca për Gazën. Fokusi i tij është te përfundimi i armiqësive mes Izraelit dhe Hezbollahut në Liban, çka analistët e lexojnë si një prioritet më të lartë për Iranin.
Hugh Lovatt nga Këshilli Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë vlerëson se kjo tregon një rënie të peshës strategjike të Hamasit për Teheranin. Në të njëjtën linjë, eksperti ushtarak izraelit Eido Hecht ka thënë se Irani nuk është realisht i përqendruar te Gaza, edhe pse Hamasi ka qenë aleat i tij.
Nga ana tjetër, një burim diplomatik perëndimor i cituar në raport thekson se mungesa e Gazës në këtë marrëveshje nuk do të thotë mbyllje e luftës, por më tepër mungesë të një formule politike të besueshme për të ardhmen e territorit.
Negociata të vështira dhe kërkesa të papajtueshme
Në terren politik, bllokimi mbetet i thellë. Qeveria izraelite kërkon çarmatimin e plotë të Hamasit para çdo diskutimi politik, ndërsa lëvizja palestineze refuzon të heqë dorë nga armët pa garanci për krijimin e një administrate alternative palestineze.
Sipas raportit, në Kajro po zhvillohen kontakte mes përfaqësuesve palestinezë, përfshirë zyrtarë të Hamasit, të dërguarve të Presidentit amerikan Donald Trump, si dhe përfaqësuesve të Katarit dhe Turqisë. Një burim i përfshirë në këto bisedime ka thënë për AFP se po bëhen “përpjekje të mëdha”, por ka pranuar se procesi mbetet i vështirë.
Edhe sipas Hugh Lovatt, negociatat po lëvizin, por palët janë ende larg një marrëveshjeje për rindërtimin e Gazës dhe për skemën politike që do të pasonte luftën.
Frika për një ofensivë të re mbetet e hapur
Pavarësisht armëpushimit të brishtë, sulmet ajrore izraelite dhe përplasjet sporadike nuk kanë ndalur plotësisht. Kryeministri Benjamin Netanyahu, sipas raportimeve, vazhdon të kërcënojë me çarmatimin e Hamasit me forcë.
Media izraelite kanë raportuar se po shqyrtohen plane për një ofensivë të re gjatë verës. Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se hapësira e Izraelit për veprim është e kufizuar nga angazhimet ushtarake dhe nga presioni i SHBA-së për të shmangur një përshkallëzim të ri rajonal.
Analisti Michael Milstein vlerëson se Izraeli mund të shtyhet drejt një procesi gradual çarmatimi të Hamasit dhe një tranzicioni politik. Por, me zgjedhjet parlamentare izraelite që afrohen në fund të tetorit, sipas të njëjtit vlerësim, nuk përjashtohet as skenari i një operacioni të ri ushtarak.
Përtej marrëveshjeve rajonale dhe lëvizjeve diplomatike, realiteti në Gaza mbetet i pandryshuar për civilët: krizë humanitare, pasiguri dhe mungesë e një zgjidhjeje politike të prekshme.
Deri tani, sinjalet nga negociatat nuk japin garanci për fundin e luftës. Dhe pikërisht kjo e bën zhvendosjen e vëmendjes ndërkombëtare edhe më problematike për një territor që, sipas banorëve të tij, po lihet sërish në harresë.