Pas gati tre dekadash në arrati, Sokol Hoxha është sjellë në Shqipëri nga Shtetet e Bashkuara për një nga ngjarjet e rënda kriminale të vitit 1997. Sipas versionit të autoriteteve dhe akteve të gjykimit, ai akuzohet si një nga autorët e vrasjes së dy vëllezërve Ilirjan dhe Hektor Banaj në Patos, një krim që hetimet e lidhin me një konflikt absurd që nisi pas një debati për një kasetofon makine.
Ekstradimi pas 30 vitesh arrati
Autoritetet amerikane kanë ekstraduar Sokol Hoxhën drejt Shqipërisë, pasi ai u arrestua disa muaj më parë në SHBA. Me kthimin e tij, çështja rikthehet në fokusin e drejtësisë shqiptare, e cila e ka shpallur fajtor për vrasjen e dy vëllezërve Banaj.
Sipas të dhënave zyrtare, Hoxha i ishte shmangur drejtësisë për rreth 30 vite. Rasti ngre sërish pikëpyetje për zvarritjen shumëvjeçare të ekzekutimit të vendimeve dhe efektivitetin e bashkëpunimit ndërkombëtar në dosje të tilla kriminale.
Si nisi konflikti, sipas dosjes
Ngjarja daton më 30 mars 1997, në kulmin e një periudhe kaotike për vendin. Sipas dosjes gjyqësore, përplasja nisi pas një debati mes Ilirjan Banajt dhe Ervin Sulollarit për një kasetofon makine që kishte kaluar te një person tjetër.
Në këtë konflikt, sipas akteve, ka qenë i pranishëm edhe Sokol Hoxha, i cili dyshohet se ka ndërhyrë duke goditur me pëllëmbë të pranishmit. Më pas, Ilirjan Banaj është larguar drejt banesës dhe më vonë ka dalë me automjet, ndërsa në dosje thuhet se ka qëlluar me armë në ajër në një rrugë të Patosit.
Përplasja me armë në tregun e Patosit
Sipas hetimeve, pas këtij episodi Dritan Selimi, nipi i Sokol Hoxhës, e ka njoftuar këtë të fundit. Në aktet e gjykimit thuhet se të dy janë armatosur dhe kanë dalë në kërkim të Ilirjan Banajt.
Përballja ka ndodhur pranë tregut të fruta-perimeve, afër stacionit të autobusëve në Patos, ku ndodheshin Ilirjan dhe Hektor Banaj. Sipas dëshmive të administruara, pas një debati të shkurtër është hapur zjarr ndaj dy vëllezërve.
Në dosje përshkruhet se Sokol Hoxha ka qëlluar ndaj Ilirjan Banajt, ndërsa kur Hektor Banaj ka tentuar të ndërhyjë, është qëlluar edhe ai. Sipas të njëjtave akte, ndaj Hektorit është përdorur automatik edhe nga Dritan Selimi.
Dëshmitë dhe ekspertiza mjeko-ligjore
Një dëshmitar okular i cituar në dosje, Leonard Rrapaj, ka deklaruar se ka parë dy persona të largoheshin nga vendi i ngjarjes me një fuoristradë pa targa, duke mbajtur armë zjarri.
Ekspertizat mjeko-ligjore të përfshira në dosje japin një panoramë të rëndë të sulmit. Sipas tyre, Ilirjan Banaj ka marrë 11 plagë nga armë zjarri, ndërsa Hektor Banaj 4 plagë të rënda me dëmtime në organe jetësore.
Gjykata ka arritur në përfundimin se Sokol Hoxha dhe Dritan Selimi e kanë kryer vrasjen në bashkëpunim. Në arsyetim rëndojnë mënyra e kryerjes, përdorimi i armëve dhe largimi nga vendngjarja, si edhe shmangia shumëvjeçare nga drejtësia.
Dënimi në Belgjikë dhe identiteti i përdorur jashtë vendit
Përveç kësaj dosjeje në Shqipëri, Sokol Hoxha rezulton i dënuar me burgim të përjetshëm edhe në Belgjikë për vrasjen e shtetases shqiptare Brunilda Dervishi. Pas arrestimit të tij në SHBA, autoritetet shqiptare kanë nisur komunikimet me palën belge për transferimin e çështjes.
Autoritetet britanike, sipas të dhënave të bëra publike, i kanë revokuar pasaportën britanike që ai kishte siguruar rreth viteve 2000 me identitetin Hysen Gashi. Me këtë emër, ai kishte hyrë më pas edhe në SHBA.
Ekstradimi i Hoxhës e rikthen në vëmendje një dosje të vjetër të viteve të rrëmujshme të 1997-ës, por edhe boshllëqet që lejuan zvarritjen e saj për dekada.
Përtej kronikës së ngjarjes, çështja ngre një test për institucionet shqiptare: nëse drejtësia arrin të veprojë me të njëjtën vendosmëri kur kalojnë vitet, kufijtë dhe identitetet e rreme.