Irani po e paraqet si përparim një marrëveshje me Omanin për një rrugë detare në Ngushticën e Hormuzit, por versioni zyrtar nga Teherani lë më shumë pikëpyetje sesa garanci. Edhe pse flitet për fazë përfundimtare negociatash, autoritetet iraniane vetë pranojnë se kalimi i sigurt i anijeve nuk është ende i siguruar.
Teherani flet për dakordësi, por pa detaje kyçe
Sipas autoriteteve iraniane, me Omanin janë rënë dakord koordinatat gjeografike të një rruge të re detare përmes Ngushticës së Hormuzit. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Esmaeil Baqaei, e paraqiti çështjen si një proces që ndodhet në fazat e fundit, por pa ofruar hollësi konkrete mbi mënyrën si do të funksionojë korridori.
Mungesa e transparencës mbi projektin mbetet e dukshme, ndërsa njoftimi vjen në një moment kur trafiku detar në zonë është kufizuar ndjeshëm nga tensionet e shtuara rajonale.
Marrëveshje e përkohshme dhe pa garanci sigurie
Nga versioni iranian del qartë se kjo nuk është një zgjidhje e plotë. Zëvendësministri i Jashtëm Kazem Gharibabadi bëri të ditur se korridori parashikohet të jetë i përkohshëm, me një afat funksionimi nga dy deri në katër muaj.
Po ashtu, vetë Teherani ka theksuar se marrëveshja nuk garanton lundrim të sigurt. Për këtë, Irani fajëson bllokadën detare amerikane ndaj porteve iraniane, duke e zhvendosur përgjegjësinë te përplasja me Uashingtonin.
Hormuzi, nyja ku kalon 20% e tregtisë globale të energjisë
Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga pikat më sensitive të tregtisë botërore. Përmes saj kalon rreth 20% e tregtisë globale të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm, çka e bën çdo kufizim në këtë zonë një çështje me ndikim të drejtpërdrejtë ndërkombëtar.
Që pas përshkallëzimit të konfliktit mes Iranit, SHBA-së dhe Izraelit, lëvizja e anijeve është ngushtuar ndjeshëm. Në të njëjtën kohë, Irani ka vendosur kontroll të fortë mbi kalimet, duke e mbajtur ngushticën në qendër të presionit gjeopolitik.
Përplasja për tarifat dhe presioni nga SHBA
Një nga nyjet që vazhdon të bllokojë zgjidhjen mbetet çmimi i kalimit. Sipas raportimeve, Irani kërkon tarifa nga 5 deri në 7% të vlerës së ngarkesës për anijet që përshkojnë Hormuzin, ndërsa Omani propozon rreth 3%. SHBA-ja, nga ana tjetër, kundërshton çdo tarifë.
Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar se Irani do të përballet me pasoja të rënda nëse ngushtica nuk rihapet shpejt. Megjithatë, Teherani këmbëngul se nuk po zhvillon negociata me Shtetet e Bashkuara për këtë çështje, pavarësisht raportimeve për përparim në rifillimin e transportit detar.
Në praktikë, njoftimi për dakordësi me Omanin tregon se palët po kërkojnë një rrugë daljeje nga bllokimi, por jo se kriza është zgjidhur.
Për sa kohë mungojnë garancitë e sigurisë, afatet janë të përkohshme dhe tarifat mbeten objekt përplasjeje, Hormuzi vijon të mbetet një korridor strategjik i hapur më shumë ndaj tensionit sesa ndaj normalizimit.