Lihtenshtajni ka njoftuar heqjen e rregullit që i përjashtonte gratë nga trashëgimia e fronit, një ndryshim me peshë simbolike për një nga monarkitë më të mbyllura në Evropë. Vendimi u bë publik nga Princi Alois në Ditën Kombëtare të principatës, në një kohë kur brenda vendit nuk mungojnë debatet për shtrirjen reale të pushtetit të familjes princërore.
Fund i një rregulli që përjashtonte gratë
Sipas njoftimit të bërë nga Princi Alois, familja princërore do të kalojë nga primogjenitura atërore te primogjenitura absolute, pasi këshilli familjar votues e miratoi reformën me shumicë prej dy të tretash.
Deri tani, kurora ishte e rezervuar vetëm për pasardhësit meshkuj në linjën mashkullore. Me këtë ndryshim, princeshat e ardhshme do të mund të hyjnë në radhën e trashëgimisë në të njëjtat kushte si vëllezërit e tyre.
Ndryshimi nuk prek menjëherë rendin e trashëgimisë
Reforma nuk ndryshon trashëgimtarin e pritshëm aktual. Në vijën e parë mbetet Princi Joseph Wenzel, i lindur në vitin 1995, djali i parë i Aloisit dhe Princeshës Sophia.
Megjithatë, pesha e vendimit shkon përtej rendit të menjëhershëm dinastik, pasi Lihtenshtajni ka qenë deri tani monarkia e vetme aktive në Evropë që i përjashtonte plotësisht gratë nga froni.
Më progresiv se disa monarki të tjera, por me kufij të vetët
Ndryshimi e vendos Lihtenshtajnin në një linjë më të avancuar se disa shtëpi mbretërore që ende ruajnë preferencën mashkullore. Spanja vazhdon ta mbajë këtë parim brenda së njëjtës shkallë farefisnie, ndërsa edhe Monako ruan një sistem që favorizon burrat.
Në të kundërt, vende si Suedia, Holanda, Norvegjia, Belgjika, Danimarka, Luksemburgu dhe Mbretëria e Bashkuar i kanë rishikuar prej kohësh rregullat e trashëgimisë.
Vendim familjar, jo proces i zakonshëm shtetëror
Rëndësia e këtij hapi lidhet edhe me mënyrën si u mor vendimi. Trashëgimia në fron nuk rregullohet nga një ligj i qeverisë apo nga një votë popullore, por nga ligji i vetë Shtëpisë Princërore, i njohur edhe në rendin kushtetues të principatës.
Kjo do të thotë se ndryshimi erdhi nga vetë familja sunduese, jo nga një reformë e imponuar nga institucionet publike apo nga presioni i drejtpërdrejtë i zgjedhësve. Pikërisht këtu qëndron edhe kufiri i reformës: ajo prek rregullin e trashëgimisë, por jo domosdoshmërisht raportin e pushtetit mes monarkisë dhe qytetarëve.
Reforma vjen mes pyetjeve për privilegjet e princit
Njoftimi i Aloisit përkoi me një periudhë protestash të brendshme lidhur me privilegjet e gjera që ai ushtron si kreu de facto i shtetit, rol që e mban që nga viti 2004 nën autoritetin e babait të tij, Hans-Adam II.
Sipas kuadrit kushtetues të principatës, princi ka kompetenca të rëndësishme, përfshirë emërimin e gjyqtarëve, shkarkimin e anëtarëve të ekzekutivit, faljet dhe veton ndaj ligjeve. Në një shtet me mbi 40 mijë banorë, i vendosur mes Zvicrës dhe Austrisë, njoftimi për hapjen e fronit ndaj grave erdhi kështu në një moment kur një pjesë e shoqërisë po vë në diskutim jo vetëm simbolikën e monarkisë, por edhe fuqinë konkrete që ajo vazhdon të mbajë.
Në planin formal, Lihtenshtajni mbyll një kapitull që e mbante pas shumicës së monarkive evropiane për çështjen e trashëgimisë gjinore.
Por përtej reformës që tingëllon moderne, debati më i madh në principatë mbetet ai për kufijtë e pushtetit të familjes princërore në vetë funksionimin e shtetit.