Projekti i shpallur nga Edi Rama për krijimin e një shteti sovran bektashi në Tiranë po rikthehet në vëmendje, këtë herë përmes një raporti të medias franceze Intelligence Online. Sipas këtij versioni, nisma nuk po trajtohet më vetëm si çështje statusi juridik, por edhe si ngritje e elementeve konkrete të një entiteti shtetëror, nga pasaportat te përfaqësimi diplomatik.
Raporti francez ngre sërish pyetjen për zyrtarizimin
Intelligence Online shkruan se ajo që do të ishte, nëse realizohet, shteti më i vogël në botë, mund të zyrtarizohet nga autoritetet shqiptare në muajt e ardhshëm. Projekti është krahasuar shpesh me një lloj “Vatikani mysliman”, një etiketim që qarkullon prej kohësh në diskursin ndërkombëtar për këtë ide.
Nisma u bë publike nga kryeministri Rama në Kombet e Bashkuara në shtator 2024. Megjithatë, raporti lë të kuptohet se ritmi i saj është ndikuar edhe nga zhvillime të brendshme politike dhe sociale në vend.
Monedhë “bek”, pasaporta dhe simbole shtetërore
Sipas medias franceze, drejtuesit bektashinj po shqyrtojnë krijimin e simboleve dhe strukturave të një shteti, përfshirë një monedhë të mundshme me emrin “bek”. Në raport pretendohet se kjo monedhë mund të indeksohet me çmimin e arit.
Po ashtu përmendet edhe ideja e lëshimit të pasaportave, çka e çon debatin përtej retorikës ceremoniale dhe e fut në zonën e atributeve konkrete të sovranitetit. Deri tani, nga autoritetet shqiptare nuk rezulton një sqarim i plotë publik mbi bazën ligjore, kufijtë realë dhe pasojat institucionale të një projekti të tillë.
Baba Mondi dhe lëvizjet për përfaqësim jashtë vendit
Në qendër të projektit, sipas raportit, qëndrojnë zyrtarët e Urdhrit Bektashi dhe kreu shpirtëror Edmond Brahimaj, i njohur si Baba Mondi. Media franceze shkruan se në selinë në Tiranë janë pritur delegacione të huaja, mes tyre edhe përfaqësues të Ministrisë së Jashtme izraelite në fund të vitit të kaluar.
Në të njëjtën linjë, përmendet edhe emërimi i përfaqësuesve jashtë vendit nën drejtimin e ambasadorit të përgjithshëm Kreshnik Grezda. Për SHBA përmendet Christopher Hyland, ndërsa për Francën dhe Belgjikën Hazis Vardar, emra që raporti i lidh me përpjekjet për të ndërtuar një profil diplomatik të entitetit të propozuar.
Politikë, protesta dhe një projekt që mbetet i paqartë
Intelligence Online e lidh vonesën e projektit me klimën politike në Shqipëri dhe me protestat kundër planit për zhvillim turistik në ishullin e Sazanit, të njohura si “Revolucioni i Flamingove”. Sipas këtij interpretimi, çështja e shtetit bektashi nuk shihet thjesht si nismë fetare apo simbolike, por edhe si pjesë e një llogarie më të gjerë politike të qeverisë.
Pikërisht këtu lind edhe pikëpyetja kryesore: sa është projekt me bazë reale institucionale dhe sa po përdoret si ide me efekt politik e ndërkombëtar? Deri tani, publiku ka më shumë sinjale, etiketime dhe rrëfime mediatike sesa transparencë të plotë nga institucionet shqiptare për një nismë që prek sovranitetin, statusin juridik dhe raportin mes shtetit dhe komuniteteve fetare.
Në raport përmenden edhe lidhje profesionale e partneritete të aktorëve të përfshirë në këtë rrjet përfaqësimi, përfshirë fusha si kultura, biznesi dhe inteligjenca me burim të hapur. Këto lëvizje sugjerojnë se projekti po mendohet jo vetëm në plan ceremonial, por edhe në infrastrukturë kontakti dhe ndikimi jashtë vendit.
Megjithatë, pa një qëndrim të qartë zyrtar dhe pa dokumente të bëra publike, shumë nga elementet që qarkullojnë mbeten në nivel raportimesh dhe planesh të pretenduara. Për një nismë me pasoja të pazakonta për rendin kushtetues dhe diplomatik, kjo mjegull institucionale është vetë pjesë e lajmit.