Euro ka zbritur në nivele që deri pak kohë më parë dukeshin të pamenduara për tregun shqiptar. Ndërsa kursi zyrtar i Bankës së Shqipërisë regjistrohet në 92.44 lekë, në treg euro po blihet edhe poshtë 90 lekëve, duke thelluar goditjen për eksportuesit dhe bizneset që punojnë me valutë.
Në treg euro po blihet edhe nën pragun e 90 lekëve
Në bankat e nivelit të dytë dhe në pikat e këmbimit, euro po qarkullon me vlera dukshëm më të ulëta se referenca zyrtare. Kursi i blerjes është shfaqur në nivele si 90.5 lekë, 90.4 lekë dhe 90.2 lekë për 1 euro.
Edhe më poshtë ka shkuar një prej bankave më të mëdha në vend, që këtë të martë e ka blerë euron me 89.4 lekë. Ky është niveli më i ulët i raportuar deri tani, duke zhvlerësuar më tej kursimet në euro të qytetarëve kundrejt lekut.
Rënia është përshpejtuar gjatë verës
Dobësimi i monedhës europiane është theksuar në kulmin e sezonit veror, kur në treg hyjnë më shumë valutë nga turizmi dhe remitancat. Në të njëjtën kohë, ndikim kanë pasur edhe rritja e investimeve të huaja dhe informaliteti në treg, që shpesh përmendet si faktor, por mbetet i vështirë për t’u matur me transparencë të plotë.
Brenda tre muajve, euro ka rënë me 6.31%, nga 95.42 lekë në 89.4 lekë. Kjo lëvizje e shpejtë po ndryshon ekuilibrat për bizneset që shesin jashtë vendit dhe arkëtojnë në valutë.
Nuk po bie vetëm euro: edhe dollari e paundi në rënie
Presioni në tregun valutor nuk është kufizuar vetëm te euro. Dollari ka rënë në 79.23 lekë, ndërsa paundi britanik po këmbehet poshtë 106 lekëve.
Kjo do të thotë se humbjet nuk prekin vetëm eksportuesit që operojnë me euro, por edhe biznese të tjera që kanë kontrata, pagesa apo bilance të lidhura me dollarin.
Eksportuesit kërkojnë ndërhyrje, përfituesit janë diku tjetër
Eksportuesit kanë sinjalizuar humbje të mëdha dhe kanë paralajmëruar një tjetër kërkesë zyrtare drejtuar qeverisë. Rënia e euros po i godet drejtpërdrejt të ardhurat e tyre në lekë, në një kohë kur kostot e brendshme nuk po ulen në të njëjtin ritëm.
Në anën tjetër, më të favorizuar nga ky kurs po dalin importuesit, ata që paguhen në euro ose kanë kredi në monedhën europiane, si edhe borxhi i jashtëm i vendit, i cili bëhet relativisht më i lehtë për t’u shlyer në lekë.
Banka e Shqipërisë ka ndërhyrë, por efekti mbetet në pikëpyetje
Për të rritur rezervën valutore dhe për të ndikuar kursin e këmbimit, Banka e Shqipërisë ka tërhequr nga tregu 95.5 milionë euro, gati trefish më shumë se në të njëjtën periudhë të vitit 2025. Sipas planit të bërë publik, deri në fund të vitit synohet të tërhiqen nga tregu 330 deri në 450 milionë euro.
Megjithatë, sipas ekspertëve të tregut, ky mekanizëm mund të mos japë efektin e pritshëm. Vlerësimi i tyre është se rritja e euroizimit të ekonomisë po e bën më të vështirë stabilizimin e kursit dhe se një politikë deeuroizimi do të ishte më ndikuese në afat më të gjatë.
Rënia e euros nën 90 lekë po kthehet nga një lajm i mirë për disa kategori në një alarm serioz për prodhimin dhe eksportin. Diferenca mes kursit zyrtar dhe atij që po aplikohet realisht në treg po e bën edhe më të dukshme sa i brishtë mbetet ekuilibri valutor në vend.
Përtej shifrave, çështja ngre sërish pyetjen nëse ndërhyrjet aktuale mjaftojnë, apo nëse politika ekonomike po vjen me vonesë përballë një tregu që po lëviz më shpejt se institucionet.