Përshkallëzimi mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara pranë Ngushticës së Hormuzit po trazon jo vetëm ujërat e Gjirit, por edhe tregjet ndërkombëtare. Teherani pretendon se ka goditur 10 anije si kundërpërgjigje ndaj sulmeve amerikane, ndërsa Uashingtoni e kundërshton këtë version. Në mes të deklaratave të forta dhe kundërdeklaratave, çmimi i naftës ka kaluar mbi 100 dollarë për fuçi.
Pretendimi i Iranit dhe mohimi i SHBA-së
Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike tha se mes anijeve të goditura ishin dy anije amerikane dhe tetë cisterna nafte. Sipas autoriteteve iraniane, nga sulmet të paktën një marinar ka humbur jetën dhe një tjetër rezulton i zhdukur.
Nga ana tjetër, versioni amerikan e mohon goditjen e mjeteve të veta detare. Komanda Qendrore e SHBA-së deklaroi se të gjitha sulmet e tentuara kundër anijeve amerikane kanë dështuar, duke thelluar kontrastin mes dy palëve për atë që realisht ka ndodhur në terren.
Çfarë e ndezi përplasjen
Përshkallëzimi vjen pasi ushtria amerikane njoftoi se kishte shkatërruar pesë cisterna iraniane gjatë natës. Uashingtoni e paraqiti operacionin si kundërpërgjigje ndaj dy përpjekjeve të Iranit për të goditur një anije luftarake amerikane gjatë dy ditëve të mëparshme.
Teherani, ndërkohë, ka paralajmëruar se do t’i përgjigjet me forcë çdo goditjeje amerikane. Sipas deklarimit të IRGC-së, për çdo dy ose tre cisterna iraniane të goditura, Irani mund të kundërpërgjigjet duke shënjestruar deri në 20 anije.
Nafta kalon 100 dollarë dhe tregjet reagojnë
Zhvillimet në Hormuz kanë goditur menjëherë tregjet ndërkombëtare. Çmimi i naftës ka kaluar kufirin e 100 dollarëve për fuçi për herë të parë që nga korriku, duke rritur shqetësimet për furnizimet globale me energji.
Në Shtetet e Bashkuara, tregjet e aksioneve kanë reaguar negativisht, ndërsa shtrenjtimi i karburanteve dhe ushqimeve mund të shtojë presionin politik mbi administratën Trump përpara zgjedhjeve të mesmandatit.
Pse Hormuzi mbetet pika më e ndjeshme
Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga korridoret më kritike të energjisë në botë. Para këtij përshkallëzimi, nëpër këtë rrugë kalonte deri në 20% e naftës dhe gazit botëror, çka e bën çdo incident atje një çështje me ndikim të menjëhershëm global.
Autoritetet iraniane kanë paralajmëruar edhe zgjerimin e një zone të ndaluar për lundrim pranë Hormuzit, deri në Gjirin pranë Çabaharit. Nëse ky paralajmërim kthehet në masë të zbatueshme, rreziku për trafikun detar dhe për çmimet e energjisë mund të shtohet edhe më tej.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, ka deklaruar se SHBA-ja do të vazhdojë të godasë cisternat iraniane nëse Teherani sulmon anijet luftarake amerikane.
Me palët që po komunikojnë më shumë përmes paralajmërimeve ushtarake sesa përmes uljes së tonit, kriza në Hormuz po hyn në një fazë ku çdo pretendim i paverifikuar mund të ketë pasoja reale në tregje dhe në sigurinë detare.